خانه مستند

خانه ای برای مستند و مستندسازان | تماشا و دانلود مستند

صفحه اصلی > اخبار
سكوتِ هراس آور جنگ/ نقدی بر مستند «حلب: سکوت جنگ»
20 آذر 1397

سكوتِ هراس آور جنگ/ نقدی بر مستند «حلب: سکوت جنگ»

برای نمایش تصاویر هراس آور جنگ، همیشه چنین نیست كه نیازی به ارایه ی تصاویری بی واسطه از صحنه ی جنگ و گریز نیروهای مهاجم یا مردمان بی دفاع و بمباران و شلیك رگبار گلوله و پرتاب نارجك و خمپاره و…. باشد. گاه، تنها با نمایش تصاویر بی جان و عكس های متنوع یا تصاویری زنده و بدون سكون از ویرانه های جنگ، با استفاده از كم ترین صداهای طبیعی حاكم بر همان فضاها، فیلم های مستند تاثیرگذاری می توان ساخت كه ذهن مخاطب علاقه مند به این گونه آثار را به راستی درگیر موضوع فیلم نماید و اورا به تفكر وا دارد.

در عرصه ی مستندسازی، تازه ترین نمونه ی مناسبی كه هنوز در خاطر دارم، مستند «صدای سكوت» (ساخته ی پناه برخدا رضایی) است كه از رویداد تكان دهنده ی بمباران شیمیایی سردشت و حلبچه، از دریچه ی نگاه دوربین عكاسان ایرانی، درباره ی این جنایت های جنگی، روایتی تلخ وتكان دهنده را بازگو می كند.

«حلب» به عنوان بزرگ ترین شهر بازرگانی سوریه، یكی از كهن ترین شهرهای خاورمیانه است كه از نیمه ی سال 2012 میلادی به یكی از اصلی ترین جبهه های جنگ بدل شده بود.  مستند كوتاه و ساده ی «حلب، سكوت جنگ» مجموعه ای از تصاویر ویرانه های جنگ در سوریه را به تصویر كشیده است كه بی اغراق حتی دریك نما از فیلم نیز با جنبده ای انسانی روبه رو نمی شویم. پل های درهم شكسته، ایستگاه راه آهن و پمپ بنزین ویران شده، دوچرخه ی تكه تكه شده، زمین بازی متروك و تاب و الاكلنگ های بی نصیب از بازیگوشی های كودكان شهر، نخستین نماهای ایستا و ساكن فیلم است كه بدون نیاز به هیچ گفتار متن یا روایتی، از عمق رخداد تلخ و ویرانگر جنگ در «حلب» با زبان تصاویر با ما سخن می گوید.

حلب سکوت جنگ

در قاب تصاویری كه بر پرده افتاده است، بیش تر از هر مفهومی، معنای ویرانی و گریز آدم ها از خانه و كاشانه در ذهن مان زنده می شود. نمای هراس آور از شهری متروك و بی جنبده كه شاید تنها حركت ها و جنبش هایی كه به سختی در برخی از نماهای خارجی فیلم به چشم می رسد، تكان خوردن شاخه های كم برگ و بار درخت ها یا بوته خارهای خشكیده است یا پرده های آویزان از پنجره های شكسته و پرچم هایی كه هنوز در باد تكان می خورند، همراه با صدای به هم خوردن تكه های فلزی در و پنجره های در هم شكسته ی خانه های ویران و در هم آوایی با صدای جیرجیرك ها.

در نماهای بسته و داخلی فیلم، تماشای دردانگیز آشپزخانه ای ویران كه روزگاری رنگ و بوی زندگی در آن جاری بود، یا كلاس های درس مدرسه ای درهم شكسته با انبوه ورق پاره ها و كتابچه های پراكنده در كف كلاس ها، همه و همه گویا ترین نشانه ی حضور نابودی و مرگ در این زیستگاه های انسانی را به مخاطب فیلم یادآوری می كند.

وقتی تصویری از نماهای باز و بسیار گسترده از ویرانه های شهر در قاب دوربین جای می گیرد، در چشم اندازی وسیع، با خرابه های بی انتهای یك شهرسوخته رو به رو می شویم كه تنها چند مناره و گلدسته ی تیر وتركش خورده كه گلبانگ اذان نیز از آن ها رخت بر بسته است، هنوز برجای ایستاده اند!

تنوع اشیاء در هم شكسته شده، از یك دوچرخه ی ساده گرفته تا یك بالگرد و هواپیمای نظامی زمینگیر شده، آن چنان زیاد است كه مخاطب فیلم باور می كند كه در چنین شهری، دیگر از چیزی به نام « زندگی» نمی توان حرف زد! اگر پرواز اتفاقی چند پرنده و یا دویدن یك توله سگ كوچك در میان ویرانه ها را نادیده بگیریم، می توانیم گواه صادق این حقیقت تلخ باشیم كه در حلب، جز صدای سكوت و جز سكوت هراس انگیزِ جنگ كه بوی مرگ و نابودی می دهد، چیز دیگری را نمی توان به تماشا نشست!

مستند حلب در مقایسه با كارهای دیگری كه با همین ساز و كارها تولید شده اند، كار چندان چشمگیری نیست. با این همه نباید از دشواری های خاص تولید چنین نمونه هایی، آن هم در جایی مثل «حلب» ، در كنار داعشی های ویرانگر، غافل شد.

«عزیزالله حاجی مشهدی »

برای اطلاع و استفاده از سایر مطالب ما، به کانال تلگرام خانه مستند بپیوندید:

آیکون کانال تلگرام خانه مستند

نظرات کاربران

نظر خود را برای ما ارسال کنید:

خبرهای مشابه

اسامی آثار مستند پذیرفته شده در چهلمین جشنواره فیلم فجر، اعلام شد
26 دی 1400

اسامی آثار مستند پذیرفته شده در چهلمین جشنواره فیلم فجر، اعلام شد

براساس اعلام دبیرخانه چهلمین جشنواره فیلم فجر و هیات انتخاب بخش مستند جشنواره چهلم، فیلم‌های راه یافته به بخش سینمای مستند این دوره جشنواره اعلام...

«بی بی» از مجموعه مستند «یکی از ما» برنده فانوس جشنواره عمار شد
25 دی 1400

«بی بی» از مجموعه مستند «یکی از ما» برنده فانوس جشنواره عمار شد

مستند یکی از ما 2 «بی بی» به کارگردانی امیر اطهر سهیلی و تهیه کنندگی عطا پناهی، برنده فانوس طلایی دوازدهمین جشنواره فیلم عمار شد. مراسم اختتامیه دوازدهمین جشنواره...

«شهر زیبای من» برنده پنجمین جشنواره بین المللی فیلم پرواز
25 دی 1400

«شهر زیبای من» برنده پنجمین جشنواره بین المللی فیلم پرواز

مستند «شهر زیبای من» به کارگردانی الهام آقالری و تهیه کنندگی عطا پناهی، از آثار خانه مستند، برنده دیپلم افتخار بخش مستند پنجمین جشنواره بین المللی فیلم پرواز...

واکنش ها به مستند «۷۲ ساعت» ادامه دارد
23 دی 1400

واکنش ها به مستند «۷۲ ساعت» ادامه دارد

با اکران مستند 72 ساعت در سایت های مختلف، واکنش ها به این مستند جذاب، همچنان ادامه...

داستان تلاش های حاج قاسم سلیمانی در کرمان و سیستان و بلوچستان/ یادداشتی بر مستند «آورتین»
21 دی 1400

داستان تلاش های حاج قاسم سلیمانی در کرمان و سیستان و بلوچستان/ یادداشتی بر مستند «آورتین»

مستند نیمه بلند «آورتین» به کارگردانی حسن وزیرزاده، مستندی درباره مسأله ناامنی در استان کرمان در اوایل دهه ی هفتاد می باشد. فیلم، راوی عملیات آورتین به فرماندهی حاج...

ماجرایی مشابه بمباران هیروشیما و ناکازاکی! / یادداشتی بر مستند «زندگی در آرشیو»
21 دی 1400

ماجرایی مشابه بمباران هیروشیما و ناکازاکی! / یادداشتی بر مستند «زندگی در آرشیو»

مستند زندگی در آرشیو به کارگردانی برهان احمدی، مستندی 43 دقیقه ای با موضوع قربانیان شیمیایی جنگ ایران و عراق است....

۶۰۰ هزار نفر؛ مخاطب مجازی مستند «۷۲ساعت»
21 دی 1400

۶۰۰ هزار نفر؛ مخاطب مجازی مستند «۷۲ساعت»

مستند سینمایی «۷۲ ساعت» توانست به آمار بیش از نیم میلیون مخاطب در پلتفرم‌های اینترنتی...

پرتعلیق و جذاب! / یادداشتی بر مستند «72 ساعت»
19 دی 1400

پرتعلیق و جذاب! / یادداشتی بر مستند «72 ساعت»

روایت و چیدمان مستندات فیلم «۷۲ ساعت» به‌گونه‌ای است که چه بخواهیم و چه نخواهیم ما را به سمت قضاوتی عادلانه و منصفانه درباره کشف یک جنایت ظالمانه...

انتقاد مصطفی شوقی، کارگردان مستند «72 ساعت» از صدا و سیما
16 دی 1400

انتقاد مصطفی شوقی، کارگردان مستند «72 ساعت» از صدا و سیما

کارگردان مستند جنجالی که درباره سردار شهید سلیمانی ساخته و منتشر شده است، از پخش نشدن آن از تلویزیون انتقاد...

«72 ساعت» پایانی شهید سلیمانی در  فیلیمو
12 دی 1400

«72 ساعت» پایانی شهید سلیمانی در فیلیمو

مستند «72 ساعت» که به سه روز منتهی به شهادت سردار سلیمانی می پردازد، در سایت های VOD منتشر...

در 72 ساعت پایانی حاج قاسم سلیمانی، چه گذشت؟
12 دی 1400

در 72 ساعت پایانی حاج قاسم سلیمانی، چه گذشت؟

همزمان با سالروز شهادت سردار دل‌ها حاج قاسم سلیمانی، مستند سینمایی «۷۲ ساعت» به کارگردانی مصطفی شوقی و تهیه‌کنندگی مهدی مطهر از شنبه ۱۱ دی ماه اکران خود را در برخی سینماها آغاز خواهد...

پوستر مستند «72 ساعت» رونمایی شد/ روایتی تازه از سه روز پایانی زندگی شهید قاسم سلیمانی
09 دی 1400

پوستر مستند «72 ساعت» رونمایی شد/ روایتی تازه از سه روز پایانی زندگی شهید قاسم سلیمانی

در آستانه دومین سالروز شهادت سردار شهید حاج قاسم سلیمانی، پوستر مستند «۷۲ ساعت» منتشر...