تحمل آزادی، شوخی نیست! / یادداشتی بر مستند «یاشماق»

صفحه اصلی > اخبار

تحمل آزادی، شوخی نیست! / یادداشتی بر مستند «یاشماق»

تحمل آزادی، شوخی نیست! / یادداشتی بر مستند «یاشماق»
25 آذر 1400

«یاشماق»، مستندی 50 دقیقه‌ای، به کارگردانی رضا غلامی مطلق، درباره ترس‌ها و امیدهای سه زن با محوریت زنی است که ازدواج و طلاقش به اجبار رسمی به نام قارشلق یا مبادله دو دختر با هدف پیوند دو خانواده بوده است. بر اساس این رسم، پس از طلاق، فرزند از مادر جدا شده و پیش خانواده پدر می‌ماند بدون آنکه بتواند مادرش را ببیند.

مستند، زنان را کودکانی که فریفته می‌شوند، معرفی می‌کند. بی‌شک هر که حق انتخاب از او سلب شده باشد و مسئولیتی نداشته باشد، هم آسان فریب می‌دهد، هم آسان فریب می‌خورد. اما در مستند، با زندگی سه زن جوان که هر کدام به طریقی می‌خواهند حق انتخاب را بازستانند، همراه می‌شویم.

از سه زن، یکی در آستانه ازدواج اجباری و دو تای دیگر، درگیر تبعات حاصل از ازدواج‌های اجباری‌شان هستند. محوریت داستان، صاحب جمال است که رسم قارشلق، فرزندش را از او جدا کرده است. صاحب جمال، گاه به دیدن خانواده شوهر سابق می‌رود تا بتواند از طریق گفتگو و اقناع طرف مقابل، حق دیدار فرزندش را پس بگیرد و گاهی هم حربه شکایت قانونی را پیش می‌کشد اما در نهایت شکایت نمی‌کند.

مستند، زنان را از خلال تجربه دردی مشترک به هم نزدیک می‌کند. صاحب جمال، مادرش را که زندگی او هم حاصل رسم قارشلق بوده، سرزنش می‌کند، مادر می‌گرید و صورت گریانش را پشت روسری پنهان می‌کند. اسم مستند، اینجا می‌تواند نمودی عینی به خود بگیرد، گویی این زنان پشت روبنده‌شان درد و رنجشان را پنهان می‌کنند. صاحب جمال، بعد از گریه مادر بلند می‌شود و برایش چای درست می‌کند تا دلداری‌اش داده باشد. بعد، از رنج خودش به رنج مادرش پل می‌زند و درد مشترکشان را در گفتگو با دختران دیگر با بازخوانی نغمه‌ای که زنان در کنار هم موقع کار می‌خوانند، نام می‌گذارد: زندگی در چاه بی‌انتها.

مستند از آگاهی دختران از تبعات عصیان در برابر رسوم ناعادلانه غافل نیست؛ دختری که در آستانه ازدواج اجباری است، درک درستی از جهانش دارد. با وجود سن کم، آگاه است که اگر به ازدواج اجباری نه بگوید ممکن است حمایت خانواده و منافع حاصل از این حمایت را از دست بدهد و تنها بماند. او به‌طور طبیعی به درک مسئولانه‌ای از زندگی رسیده است. می‌داند، آزادی، یعنی حق انتخاب و این، نسبتی با امیال دلبخواهی و تمناهای غریزی و تحقق فوری و آنی توقعات کودکانه و خودخواهانه ندارد. آزادی یعنی پذیرش تبعات انتخاب‌‌. صاحب جمال و مادر، آنجایی می‌توانند یکدیگر را سرزنش کنند و احساس گناه را در هم زنده کنند که حق انتخاب نداشته‌اند. اما این دختر کم‌سن بی‌آنکه خودش متوجه باشد، در آستانه درکی انسانی و مسئولانه در ارتباط زنده و پویا با جهان است. او یاد گرفته که هر انتخابی هزینه‌ای دارد و این هزینه بر عهده فرد آزاد است نه دیگران. این دختر آزاد ترکمن، دارد انتخابش را دودوتا چهارتا می‌کند تا دیگر از کسی طلبکار نباشد. این چیزی است که مربی فرهیخته ی نمایش با همه نیت خیر و مسئولانه‌ و دستاوردهای فرهنگی و اجتماعی‌اش هنوز نفهمیده است؛ برای همین، هنوز از مادرش طلبکار است که چرا مرا به دنیا آوردی! تحمل آزادی، شوخی نیست.

به قلم مریم امیری، کارشناس علوم اجتماعی

جهت اطلاع سریع از آخرین اخبار مستند، به رسانه های اجتماعی خانه مستند بپیوندید:

نظرات کاربران

نظر خود را برای ما ارسال کنید:

خبرهای مشابه

مانع تراشی های مافیای فوتبال ایران در مسیر ساخت مستند «رویای مسی»
15 آذر 1401

مانع تراشی های مافیای فوتبال ایران در مسیر ساخت مستند «رویای مسی»

عضو هیات مدیره خانه مستند با اشاره به اینکه برخی از عوامل آموزشگاه‌ها و باشگاه‌های فوتبال با ساخت مستندهایی مثل رویای مسی مخالفت می‌کنند، گفت مافیای فوتبال اجازه ساخت...

برای ساخت مستندهای ورزشی، داستان خوب، مدیر خوب و بودجه خوب نداریم
15 آذر 1401

برای ساخت مستندهای ورزشی، داستان خوب، مدیر خوب و بودجه خوب نداریم

کارگردان مستندهای چیه این فوتبال و آن ده ثانیه گفت: با وجود سابقه‌ای که در ساخت آثار ورزشی دارم هیچ‌گاه نتوانستم با تیم‌های ملی همراه شوم و مستند بسازم؛...

نگاهی به اشتباهات عجیب داوری در فوتبال در مستند «دریبل»
14 آذر 1401

نگاهی به اشتباهات عجیب داوری در فوتبال در مستند «دریبل»

شبکه پرس تی‌ وی با پخش مستند دریبل (Dribble) اشتباهات داوری در بازی‌های جام جهانی فوتبال را زیر ذره‌بین برده است. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل...

پوستر شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت، رونمایی شد
13 آذر 1401

پوستر شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت، رونمایی شد

پوستر شانزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران سینما حقیقت توسط محمد حمیدی مقدم دبیر جشنواره و مهدی دوایی طراح پوستر و مدیر هنری این دوره رونمایی شد. به گزارش...

از شکستن جمجمه دروازه بان تا فوتبالیستی که با دیالیز کلیه، به زمین آمد!
12 آذر 1401

از شکستن جمجمه دروازه بان تا فوتبالیستی که با دیالیز کلیه، به زمین آمد!

مهدی صادقی کارگردان مستند بازگشت‌های بزرگ، ضمن اشاره به روایت پیروزی هیجان‌انگیز تیم ملی ایران در مقابل آمریکا در سال ۹۸،‌ از حسرت تکرار نشدن این اتفاق در جام‌جهانی...

آغاز توزیع کارت رسانه‌ها برای حضور در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت
12 آذر 1401

آغاز توزیع کارت رسانه‌ها برای حضور در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت

نمایندگان رسانه‌ها می‌توانند از فردا یکشنبه 13 آذرماه، کارت حضور در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت را دریافت کنند. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از ستاد خبری...

کدام شبکه های صدا و سیما، میزبان سینما حقیقت هستند؟
12 آذر 1401

کدام شبکه های صدا و سیما، میزبان سینما حقیقت هستند؟

دو ویژه برنامه در شبکه افق و شبکه چهار سیما هر روز و همزمان با برگزاری شانزدهمین جشنواره سینماحقیقت، برنامه ویژه‌ای برای این رویداد دارند. به گزارش سایت خانه...

پردیس سینمایی ملت، به رنگ حقیقت در می آید
12 آذر 1401

پردیس سینمایی ملت، به رنگ حقیقت در می آید

پردیس سینمایی ملت که میزبان برگزاری شانزدهمین جشنواره سینماحقیقت است، این روزها آماده پذیرایی از مخاطبان این رویداد می‌شود. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از ستاد...

برگزاری هفت مسترکلاس انتقال تجربه در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت
12 آذر 1401

برگزاری هفت مسترکلاس انتقال تجربه در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت

هفت مسترکلاس انتقال تجربه در شانزدهمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت به صورت آنلاین و حضوری برگزار می‌شود. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از ستاد خبری شانزدهمین جشنواره...