خانه مستند

مرجع مستند و مستند سازی

صفحه اصلی > اخبار
از جنایات «مهین» تا فاجعه «خرمدین»/ ریشه‌یابی با زبان مستند را جدی بگیریم
29 خرداد 1400

از جنایات «مهین» تا فاجعه «خرمدین»/ ریشه‌یابی با زبان مستند را جدی بگیریم

داشتن روحیه مردانه و تلاش برای رهایی از مشکلات اقتصادی در کنار حمایت‌نشدن از سوی همسر و خانواده، «مهین» را درون گردابی می‌اندازد که فرجامی جز غرق شدن ندارد.

به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از خبرگزاری فارس، مستند سینمایی «مهین» به کارگردانی محمدحسین حیدری و تهیه‌کنندگی مهدی مطهر با موضوع اولین قاتل سریالی زن ایران، پس از اکران در گروه «هنر و تجربه» از پنجم خرداد عرضه اینترنتی خود را آغاز کرده است. «مهین» پیش از این در هفتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم شهر برنده سه جایزه بهترین فیلم، کارگردانی و دستاوردهای هنری شده و در جشنواره «سینما حقیقت» نیز رتبه دوم برترین فیلم از نگاه تماشاگران را از آن خود کرده بود.

این مستند با محوریت شخصیت پیچیده مهین قدیری، اولین قاتل سریالی زن ایران ساخته شده است. مستند «مهین»‌ با بررسی دوباره ابعاد این پرونده که به قتل زنان سالمند شهر قزوین در فاصله بهمن ۸۷ تا اردیبهشت ۱۳۸۸ مربوط بود، دلایل ارتکاب این قتل‌ها را از زاویه‌ای متفاوت بررسی می‌کند. مهین زنی ۳۱ ساله است که همسری معتاد و بیکار دارد و بار زندگی بر دوش اوست. وی صاحب دو فرزند دختر است که یکی از آن‌ها معلول بوده و نیاز به مراقبت و درمان دارد و او سخت در تلاش است تا او را درمان کند.

این فیلم با تاکید بر خلقیات و روحیات مهین و شرایط خانوادگی و اجتماعی او نشان می‌دهد روحیه مردانه این زن و تلاش برای رهایی از مشکلات اقتصادی در کنار عدم حمایت از سوی همسر و خانواده، او را درون گردابی می‌اندازد که فرجامی جز غرق شدن ندارد.

مستند «مهین» با پرداختن به جزئیات پرونده، مخاطب را در یک سیر پر تعلیق با مهین همراه می‌کند تا او دریابد چگونه مهین از جایگاه مادری دلسوز به یک قاتل زنجیره‌ای بدل می‌شود که به راحتی قربانیان خود را انتخاب می‌کند، می‌کشد، طلاهای‌شان را سرقت می‌کند و درکمال خونسردی به زندگی خود ادامه می‌دهد و حتی در اندیشه گسترش کارش می‌افتد. او در اعترافاتش عنوان می‌کند که پس از نخستین قتل به خانه رفته و کنار دو فرزندش به خواب می‌رود. مهین در جواب بازپرس که می‌‌پرسد آن شب راحت خوابیدی؟ با قطعیت می‌گوید راحت! و این راحت را با بی‌خیالی خاصی بیان می‌کند. در مسیر بازسازی پرونده نیز گاهی با شوخی‌ها و خنده‌هایش این خونسردی را به نمایش گذاشته و مخاطب را به تعجب وا می‌دارد که چطور این زن از آن تصویر مادر دلسوز و رنج‌کشیده به چنین سیمای خشن و بی‌رحمی می‌رسد.

حیدری در مقام کارگردان این اثر، تصویری غیرکلیشه‌ای از یک قاتل زنجیره‌ای ارائه می‌دهد، مهین زنی معمولی است که مراقب دو فرزندش است، آشپزی می‌کند و حتی در حال عبادت نمایش داده می‌شود و طی اظهاراتش حتی از توسل به مقدسات برای پیشبرد قتل‌ها ابایی ندارد و از آن ذوات مقدس برای لاپوشانی جرمش استعانت می‌جوید! این تصویر از مهین، ساختارهای کلیشه‌ای ذهن مخاطب درباره یک قاتل سریالی را به هم می‌ریزد تا با دید واقع‌بینانه‌تری به مسایل اطرافش و حوادثی از این دست بنگرد.

مهین ساخته همین شهر است!

مخاطب در یک مسیر گام به گام با مهین همراه می‌ شود. این مستند با موشکافی جزئیات، مهین را به عنوان محصول شرایط نامطلوب فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و خانوادگی معرفی می‌کند. چنانچه خود مهین نیز در آخرین اظهاراتش در دادگاه با بیان این جمله که «مهین ساخته همین شهر است!» خود را برساخته محیط و شرایط می‌داند و از دیگران می‌خواهد مراقب فرزندانش باشند تا مهین دیگری شکل نگیرد.

آنچه در حاشیه پخش این مستند قابل اهمیت است جای خالی چنین نگاه موشکافانه‌ای به پرونده‌هایی از این جنس است. شاید دو مستند با نام «عنکبوت آمد» از مازیار بهاری درباره سعید حنایی قاتل زنجیره‌ای زنان درمشهد و «بیجه» ساخته میکائیل دیانی در این زمینه قابل ذکر باشد. اما وجه تمایز این مستند پرداختن به زنی قاتل است که عنوان نخستین قاتل زنجیره‌ای زن را در ناصیه خود دارد. این اثر به خاطر خاص بودن سوژه، مخاطب را دچار شگفتی می‌کند و پرده از معضلی فرهنگی اجتماعی برمی‌دارد. زنی که از کودکی به خاطر آرزوهای پدرش برای پسردارشدن روحیه‌ای مردانه داشته و همین روحیه او را در تنگنای زندگی به سوی خشونتی سخت سوق داده است.

ساخت و انتشار مستندهایی همچون «مهین» که به روایت جزئیات این پرونده‌ها به عنوان نمایشی از معضلات و آسیب‌های اجتماعی می‌پردازند به افزایش آگاهی جامعه درباره شرایط پیدایش چنین پدیده‌هایی و شناسایی تهدیدهای بالقوه جامعه می‌انجامد.

از جنایات «مهین» تا فاجعه قتل بابک خرمدین

شاید از دید برخی پرداختن به سوژه‌هایی چنین تلخ و ناگوار که به ترسیم خشونت می‌پردازند آن هم در شرایط فعلی که امواج خبری منفی، فضای فکری جامعه را درنوردیده ضروری نباشد؛ به ویژه با توجه به این‌که جامعه همچنان مبهوت خبر قتل بابک و آرزو خرمدین به دست پدر و مادرشان است؛ اما آثاری از این دست می‌تواند تلنگری به جامعه ملهتب این روزها و پاسخ بسیاری از پرسش‌های طرح شده باشد. مثلاً ‌اینکه چگونه پدر و مادری به جایی می‌رسند که دست به چنین جنایت وحشتناکی بزنند و در نهایت با کمال آرامش، خدا را هم شاکر باشند و اظهار ندامت هم نکنند.

گذر از این مسایل با توجیه دوری از خشونت، پاک کردن صورت مسئله‌ای است که چه ما بخواهیم یا نخواهیم وجود دارد. بنابراین از پرداختن به این حوادث به اشکال مختلف گریزی نیست. مستندهایی از قبیل مهین که با بررسی موشکافانه به چرایی رخ دادن جنایت‌ها و خشونت‌ها آن هم با زبان سینما می‌پردازند به موازات جذابیت سوژه می‌توانند به آموزش و تعمیق اطلاعات مخاطبان هم منجر شوند. روایت درست تبدیل یک شهروند معمولی به یک قاتل زنجیره‌ای و شرایطی که مهین را از یک مادر معمولی رنج‌کشیده به یک سارق و قاتل خونسرد بدل می‌کند، پیشگیرانه و آگاهی‌بخش است. این مستند می‌تواند بسترساز افزایش درک و همدلی اعضای خانواده به عنوان یک سپر روانی در برابر فشارهای اقتصادی باشد؛ آن هم درشرایطی که گسست گفتگو میان مهین، همسرش و خانواده پدری او یکی از دلایل سوق دادن این شخصیت به سمت جنایت است.

پخش مستند «مهین» در مقطع کنونی که شوک جنایت فجیع شهرک اکباتان همچنان جامعه را فراگرفته است، از نظر فرهنگ‌سازی و درک شرایط تبدیل یک فرد معمولی به قاتلی حرفه‌ای حائز اهمیت است. شاید مخاطب پس از تماشای این فیلم پاسخ یکی از گره‌های ذهنی خود درباره پرونده قتل بابک و آرزو خرمدین را بیاید. این‌که چگونه مرد و زنی از مقام پدر و مادری به قاتل فرزندانشان بدل می‌شوند. به این ترتیب بیننده این فیلم نسبت به تغییرات پیرامونی و تهدیدهای جامعه آگاه می‌شود.

ضرورت نمایش چنین مستندهایی هم به همین نقش آموزشی، آگاهی بخشی و پیشگیرانه بازمی‌گردد. اقدامی که درباره بسیاری از جنایات دیگر از جمله «خفاش شب» یا ماجرای سمیه و شاهرخ به درستی انجام نگرفت و با مختومه‌شدن پرونده، افکار عمومی هم آن را فراموش کرد. اما تکرار این جنایات به اشکال دیگر و خشونت‌های بیشتر نشان داد عبور از مسایل به معنای پاک نشدن آن‌ها نیست و جای خالی چنین اقداماتی را تکرار دوباره تلخ چنین حوادثی پر خواهد کرد.

جهت اطلاع سریع از آخرین اخبار مستند، به رسانه های اجتماعی خانه مستند بپیوندید:

آخرین اخبار مستند

نظرات کاربران

ثبت نظرات :

q

خبرهای مشابه

رونمایی از مستند «حاج مهین»/ روایتی از زندگی یک بانوی پرتلاش و خیر ایرانی
05 مرداد 1400

رونمایی از مستند «حاج مهین»/ روایتی از زندگی یک بانوی پرتلاش و خیر ایرانی

مستند تلویزیونی (حاج مهین) از مجموعه مستند «یکی از ما»، ساخته مریم ابوطالبی انارکی و به تهیه کنندگی عطا پناهی در اصفهان با حضور ناصر نادری معاون شتابدهی و امور استان های سازمان هنری رسانه ای اوج و جمع محدودی از هنرمندان و هنردوستان اصفهانی رونمایی شد.

03 مرداد 1400

«یکی از ما 2» به پخش تلویزیونی رسید / داستان آدم‌ هایی که بی‌ تفاوت نماندند

فصل دوم مجموعه مستند «یکی از ما» به تهیه‌کنندگی عطا پناهی، آماده پخش از رسانه ملی شد. این مجموعه مستند، درباره انسان هایی است که در مواجهه با مشکلات جامعه خود دست روی دست نگذاشته بلکه به فکر چاره و عمل بوده اند. فصل دوم این مجموعه، داستان 12 کارآفرین است که نسبت به شهر و دیار خود بی‌تفاوت نمانده اند.

قصد تخریب میرحسین موسوی یا بزرگ‌ نمایی آیت‌ الله خامنه‌ای را نداشتیم / گفتگو با عوامل مستند «امتحان»
22 تیر 1400

قصد تخریب میرحسین موسوی یا بزرگ‌ نمایی آیت‌ الله خامنه‌ای را نداشتیم / گفتگو با عوامل مستند «امتحان»

در این فیلم ما اشاره داریم که در آن زمان امام به عنوان رهبر مسائلی را می‌دیدند که رئیس جمهور و نخست وزیر نمی‌توانستند آن را ببینند و کل حرف فیلم همین است که آیت‌الله خامنه‌ای به عنوان رئیس جمهور وقت از امتحانی که در آن در مقابل حرف‌های امام قرار گرفتند، سربلند بیرون آمدند.

«امتحان» ارتباطی با میرحسین موسوی ندارد/ گفتگو با عوامل مستند «امتحان»
22 تیر 1400

«امتحان» ارتباطی با میرحسین موسوی ندارد/ گفتگو با عوامل مستند «امتحان»

کارگردان مستند «امتحان» با بیان اینکه مستندش ارتباطی به شخصیت میرحسین موسوی ندارد گفت: پیش از تولید فیلم، با پژوهشگران و تاریخ‌دانان مشورت کردیم و به ما گفتند موضوع مستند شما ارتباطی به وقایع سال ۸۸ ندارد. بنابراین تلاش کردیم سمت آن نرویم.

فکر می‌کردم بخشیدن راحت است! / گفتگو با «حمیدرضا مقصودی» کارگردان مستند «خون‌ صلح»
19 تیر 1400

فکر می‌کردم بخشیدن راحت است! / گفتگو با «حمیدرضا مقصودی» کارگردان مستند «خون‌ صلح»

«خون صلح»، یکی از مستندهای خوب و تاثیرگذار سال های اخیر است که به زندگی و فعالیت‌های انسان‌دوستانه حاج «عباس عربی» می‌پردازد که سال‌هاست در کرمانشاه و همچنین تمام شهرهای ایران به جلب رضایت خانواده مقتولان برای بخشش قاتل می‌پردازد و تا امروز افراد بسیاری را از قصاص و طناب دار نجات داده است.

اکران مستند «بازگشت نازی» در پلتفرم هاشور/ تاثیر قدرت یافتن راست‌ افراطی و رشد مهاجرستیزی در اروپا
19 تیر 1400

اکران مستند «بازگشت نازی» در پلتفرم هاشور/ تاثیر قدرت یافتن راست‌ افراطی و رشد مهاجرستیزی در اروپا

مستند 2 قسمتی «بازگشت نازی» به کارگردانی مجید عزیزی با محوریت ظهور مجدد جریان راست افراطی و ریشه یابی چگونگی رشد مهاجرستیزی و ملی گرایی در اروپا در پلتفرم‌های نمایش خانگی عرضه اینترنتی شد.

تداوم حضور جهانی آثار خانه مستند/ «روزهای بی خبری» و «عروس سیل» در جشنواره جهانی ایسکیای ایتالیا
15 تیر 1400

تداوم حضور جهانی آثار خانه مستند/ «روزهای بی خبری» و «عروس سیل» در جشنواره جهانی ایسکیای ایتالیا

مستندهای «روزهای بی خبری» به کارگردانی ابوالفضل تاجیک و «عروس سیل» به کارگردانی ضیاء حاتمی به نوزدهمین جشنواره جهانی فیلم «ایسکیا» ایتالیا راه یافتند.
در این جشنواره، مستند و فیلم‌های کوتاهی که اهمیت ویژه‌ای به فرهنگ و سنت ها داده‌اند به رقابت می پردازند.

«وت باسی» رونمایی شد / مستندی درباره بازماندگان قوم قزاق در ایران +گزارش تصویری
12 تیر 1400

«وت باسی» رونمایی شد / مستندی درباره بازماندگان قوم قزاق در ایران +گزارش تصویری

آئین رونمایی مستند «وُت‌باسی» (بزرگ خاندان) به کارگردانی مهسا طاهری و تهیه کنندگی عطا پناهی که مربوط به فرهنگ و رسوم قزاق‌های ساکن استان گلستان است، با حضور ایدجان ایداشف سرکنسول جمهوری قزاقستان در استان گلستان برگزار شد.

راز دو اتفاق سیاسی دهه 60 در مستند «امتحان»
12 تیر 1400

راز دو اتفاق سیاسی دهه 60 در مستند «امتحان»

سجاد ریاحی کارگردان مستند «امتحان»، ضمن تشریح روایت این مستند گفت: در این مستند ما به دو مقطع حساس از دهه ۶۰ پرداخته‌ایم. یکی ماجرای انتخاب مهندس میرحسین موسوی به‌عنوان نخست وزیر از سوی آیت‌الله خامنه‌ای در زمان ریاست جمهوری و ماجرای دیگر به خطبه‌های نماز جمعه حضرت آقا در سال ۶۶ مربوط می‌شود.

آغاز عرضه مستند «امتحان» در پلتفرم های اینترنتی فیلیمو، عماریار و فیلمگردی
06 تیر 1400

آغاز عرضه مستند «امتحان» در پلتفرم های اینترنتی فیلیمو، عماریار و فیلمگردی

مستند سینمایی «امتحان» از امشب در پلتفرم های فیلیمو، عماریار و فیلمگردی عرضه خواهد شد.
این مستند به کارگردانی سجاد ریاحی و تهیه کنندگی مهدی مطهر روایتی است از ماجرای پیچیده اختلاف نظر آیت‌ الله خامنه‌ای رئیس جمهور وقت با میرحسین موسوی نخست وزیر که منجر به ورود امام خمینی (ره) شد.

عرضه اینترنتی مستند «نیوکمپ» در سایت های هاشور و تیوال/ داستان بازگشت 5 قهرمان زنگ زده
06 تیر 1400

عرضه اینترنتی مستند «نیوکمپ» در سایت های هاشور و تیوال/ داستان بازگشت 5 قهرمان زنگ زده

فیلم مستند «نیوکمپ» به کارگردانی مهدی محمودی و تهیه کنندگی مهدی مطهر، روایتی متفاوت از ترک اعتیاد چند جوان و زندگی پس از اعتیادشان است که همزمان با روز جهانی مبارز با مواد مخدر، در سایت‌های هاشور و تیوال عرضه اینترنتی شد.

«امتحان» آماده نمایش شد/ روایتی از یک اختلاف نظر تاریخی
02 تیر 1400

«امتحان» آماده نمایش شد/ روایتی از یک اختلاف نظر تاریخی

مستند «امتحان» به کارگردانی سجاد ریاحی و تهیه کنندگی مهدی مطهر تولید و آماده پخش شد. همزمان با اعلام این خبر از پوستر این مستند سینمایی نیز رونمایی شد. مستند سینمایی «امتحان» در خصوص بخشی از تحولات مهم سیاسی میانه دهه شصت و اختلافات بین ریاست جمهوری، نخست وزیری و امام خمینی (ره) می پردازد.