خانه مستند

مرجع مستند و مستند سازی

صفحه اصلی > اخبار
روایت تمدن یک شهر ویران شده/ گفتگو با کارگردان مستند «سایه های روشن»
04 بهمن 1399

روایت تمدن یک شهر ویران شده/ گفتگو با کارگردان مستند «سایه های روشن»

حسین نشاطی، کارگردان مستند «سایه‌های روشن» می‌گوید موضوع این مستند که مربوط به بعد از جنگ است و به بحران به وجود آمده جنگ و ماجراهای بعد از آن در زندگی زنان می‌پردازد، برایم جذاب بود و تصمیم به ساخت آن گرفتم.

«سایه‌های روشن»،«شبیه‌سازی آقای زرد»، «پیرمرد و خواننده» سه مستند با محوریت جنگ و سوریه هستند که در مجموعه «سه اپیزود از حلب»(بعد از جنگ) در سینماهای گروه هنروتجربه به اکران درآمده‌اند.

حسین نشاطی کارگردان «سایه‌های روشن» درباره انتخاب و ساخت سوژه این مستند به سایت هنروتجربه گفت: «مهدی مطهر تهیه‌کننده مستند «سایه‌های روشن» در حدود ۳۰ موضوع و سوژه داشتند که قصد داشتند شش، هفت فیلم از این سوژه‌ها تولید کنند. سوژه «سایه‌های روشن» برایم جالب و جذاب بود و داستان یک خطی آن درباره زنان کارگری در حلب بود که در کارخانه آب کار می‌کردند و این کارخانه، آب ارتش سوریه را تامین می‌کرد. موضوع این مستند که مربوط به بعد از جنگ است و به بحران به وجود آمده جنگ و ماجراهای بعد از آن در زندگی زنان می‌پردازد، برای من بیشتر جذاب بود و تصمیم برای ساخت آن گرفتم. وقتی برای تصویربرداری کار رفتیم، آن زمانی بود که مردم به خانه‌های خود برمی‌گشتند و خانه‌های خود را بازسازی می‌کردند».

او تاکید کرد: «جنگ توسط مردان صورت گرفته بود و در این میان زندگی زنان و کودکان آسیب‌پذیرتر است و آن‌ها آسیب بیشتری را در جنگی که در شروع آن نقشی نداشتند، متحمل می‌شدند. در حدود ۴۰۰ زنی که در فیلم و در کارخانه آب می‌بینیم، جزء خانواده‌های مخالفین و یا بی‌طرف نسبت به جنگ بودند. کاملا مشهود بود که زندگی آنان از هم پاشیده شده و از بین رفته بود. خانه و سرپناهی نداشتند و رویاها و عاشقی‌ها و مادرانگی آن‌ها همراه با جنگ نابود شده بود و فرصتی برای ابراز احساسات انسانی‌شان باقی نگذاشته بود. به نظر من بحران پس از جنگ را به وضوح می‌توان در زندگی زنان مشاهده کرد و دوست داشتم از زندگی و مصائب آن‌ها فیلم بسازم».

حدود ۴۰۰ زنی که در فیلم و در کارخانه آب می‌بینیم، جزء خانواده‌های مخالفین و یا بی‌طرف نسبت به جنگ بودند. کاملا مشهود بود که زندگی آنان از هم پاشیده شده و از بین رفته بود. خانه و سرپناهی نداشتند و رویاها و عاشقی‌ها و مادرانگی آن‌ها همراه با جنگ نابود شده بود

نشاطی در پاسخ به این سوال که با توجه به این‌که خود او سابقه تدوین دارد چرا تدوین این مستند را عهده نگرفته بیان کرد: «ما مدت کمی در حلب امکان تصویربرداری داشتیم وشرایط بحرانی بود  و سوژه‌ها خیلی همراهی نمی‌کردند و آن‌طور که مدنظرم بود، روایت فیلم شکل نگرفت. تعداد زنان زیاد بود و به دلیل همراهی نکردن آن‌ها باید در تدوین فیلم، داستانی را که مد نظر داشتم، بیرون می‌کشیدیم. بر همین اساس می‌خواستم نگاه جدیدی به کار اضافه شود که نگاه شاعرانه‌تری و بکرتری به کار داشته باشد. فرید دغاغله بسیار کمک کرد و این نگاه و بینش شاعرانه راداشت و علاوه بر آن بر زبان عربی هم مسلط بودند».

کارگردان «جنگل در تصرف ابرها» درباره شرایط فیلم‌سازی در سوریه توضیح داد: «فیلم‌ساز در شرایط جنگی می‌داند که باید پلان بگیرد و تصویربرداری خود را داشته باشد و امکان روایت و داستان از پیش تعیین شده وجود ندارد اما در شرایط بحرانی قضیه متفاوت است. ما شب‌ها به دلیل نبودن امنیت، نمی‌توانستیم فیلم‌برداری کنیم. حتما باید محافظی ما را همراهی می‌کرد و زمان کل تصویربرداری هم مشخص بود. سوژه‌های داستان آسیب‌دیده بودند و ارتباط با آن‌ها سخت بود و زبان عربی آن‌ها با زبان عربی مترجم ما هم تفاوت داشت. در ارتباط با حاشیه نشینان شهر هم به دلیل فرهنگ متفاوت آن‌ها، این سختی‌ها دوچندان می‌شد».

او ادامه داد: «از طرف دیگر در شرایط عادی مستندساز امکان تحقیق کافی درباره سوژه‌های خود را دارد و ممکن است حدود یک سال این پروسه تا زمان تصویربرداری ادامه داشته باشد. اما برای این مستند باید تمام تصویربرداری و ارتباط با سوژه‌ها را طی هفت،هشت جلسه به اتمام می‌رساندیم».

کارگردان فیلم کوتاه «زمانی برای فیلم دیدن» در بخش دیگری از صحبت‌های خود درباره تجربه فیلم‌سازی در شرایط خاص حلب، پایتخت تجاری سوریه بیان کرد: «سال‌ها قبل از این مستند، مستندی دیگری با نام «هزار و یک قدم» را که به خاطرات مهدی جعفری و محدثه خسروانی از خدمات مواکب پذیرایی زائرین در اربعین حسینی می‌پردازد را در این شرایط ساخته بودم و تا حدودی با این فضاها آشنا بودم. در حلب، دیدن اقتصاد و تمدن شهری که ویران شده و تنها ویرا‌نه‌هایی باقی مانده و مردمانی سخت‌کوش که بسیاری از بستگان خود را از دست داده‌اند و در آن شرایط به زندگی خود ادامه می‌دهند کار راحتی نیست و این تصاویر دردناک و تجربه آن، با وجود گذشت زمان هنوز با ما همراه است. به هر حال باید در آن محیط بر خود مسلط بود و فیلم‌سازی را به بهترین نحو انجام داد».

این مستندساز اضافه کرد: «از خبرگزاری‌های مختلفی برای تصویر برداری به کارخانه آب و جاهای دیگر رفته بودند و شخصی که آنجا را اداره می‌کرد ایرانی بود و زن‌ها و کارگران آنجا از این موضوع راضی بودند که یک ایرانی برای بهتر شدن شرایط آن‌ها و در کنارشان کمک می‌کند و این موضوع برای ما هم شرایط بهتری را مهیا کرده بود. به هر حال بسیاری از زنان راضی نبودند تصویری از آن‌ها نشان داده شود و در مورد زندگی خود توضیحی بدهند و ما گزینه‌های محدودی برای انتخاب زنان در ساخت فیلم داشتیم».

نشاطی درباره همکاری با تصویربردار این مستند عنوان کرد: «ضیا حاتمی، تصویربردار «سایه‌های روشن» قبل از این مستند، «پیرمرد و خواننده» را در حلب تصویربرداری کرده بودند و از قبل با حاتمی آشنایی داشتم و وقتی مهدی مطهر او را معرفی کرد با رضایت این همکاری را با هم داشتیم. حاتمی زبان عربی می‌داند و در این کار علاوه بر تصویربرداری، در این زمینه هم یاری‌رسان بود و همکاری خوبی داشتیم».

عملکرد هنروتجربه در طول این سال‌ها بسیار مثبت و تاثیرگذار بوده و امیدوارم با بازگشت به شرایط نرمال، مخاطبان پیگیر و همیشگی و حتی مخاطبان جدیدی به دیدن اکران‌های عمومی آثار هنروتجربه‌ای بیایند. امیدوارم با حمایت‌های بیشتر از گروه هنروتجربه این اتفاق فرهنگی مهم پرقدرت‌تر از قبل به حیات ضروری و مفید خود ادامه بدهد

او درباره بازخوردهای «سایه‌های روشن» گفت: « تمام سعی‌مان بر این بود که فیلمی بی‌طرفانه و جهانی و جهان‌شمول بسازیم و مخاطبی که می‌بیند متوجه نشود که این فیلم ساخت کدام کشور است و به نظرم در این زمینه تا حدود زیادی موفق بوده‌ام. تقریبا تماشاگرانی که فیلم را دیدند، با نگاه ما به سوژه زنان و مصائب و موهبت‌های آنان و نگاه شاعرانه فیلم، ارتباط برقرار کردند و در مجموع بازخوردهای مثبتی از مخاطبین دریافت کردیم».

این کارگردان در مورد اکران آثار مستند در هنروتجربه عنوان کرد:«اکران فیلم‌های مستند و فیلم کوتاه، به فیلم‌ساز امید و انگیزه زیادی برای ادامه مسیر فیلم‌سازی می‌دهد. به جز حضور جشنواره‌ای، در صورت نبود گروه هنروتجربه امکانی برای نمایش این آثار فراهم نبود. عملکرد هنروتجربه در طول این سال‌ها بسیار مثبت و تاثیرگذار بوده و امیدوارم با بازگشت به شرایط نرمال، مخاطبان پیگیر و همیشگی و حتی مخاطبان جدیدی به دیدن اکران‌های عمومی آثار هنروتجربه‌ای بیایند. امیدوارم با حمایت‌های بیشتر از گروه هنروتجربه این اتفاق فرهنگی مهم، پرقدرت‌تر از قبل به حیات ضروری و مفید خود ادامه بدهد».

نشاطی در انتها درباره فعالیت‌های اخیر خود گفت:«فعلا از گونه مستند کمی فاصله گرفته‌ام و مشغول ساخت فیلم کوتاه، نماهنگ و.. هستم. در صورت انتخاب سوژه مناسب، تحقیق و پژوهش را شروع خواهم کرد که پروسه‌ای یک ساله و زمان‌بر خواهد داشت و در آینده امیدوارم فیلم بلند داستانی هم بتوانم کار کنم».

منبع: سایت هنر و تجربه، سعید حضرتی

جهت اطلاع سریع از آخرین اخبار مستند، به رسانه های اجتماعی خانه مستند بپیوندید:

نظرات کاربران

ثبت نظرات :

q

خبرهای مشابه

مستند «مکعب آبی» عرضه اینترنتی شد/مستندی برای پاسخ به یک پرسش 50 ساله
13 اردیبهشت 1400

مستند «مکعب آبی» عرضه اینترنتی شد/مستندی برای پاسخ به یک پرسش 50 ساله

مجموعه مستند «مکعب آبی» محصول سازمان هنری رسانه‌ای اوج و تولید شده در خانه مستند، به کارگردانی و تهیه کنندگی مجید عزیزی با محوریت ریشه یابی تولید کولرهای آبی و طرح یک پرسش ۵۰ ساله، در ۵ قسمت ۲۶ دقیقه‌ای، در سایت‌های وی‌او‌دی نظیر فیلیمو، فیلمگردی و عماریار، عرضه اینترنتی شد.

حضور جهانی دو اثر «خانه مستند» در 5 فستیوال بین‌المللی
31 فروردین 1400

حضور جهانی دو اثر «خانه مستند» در 5 فستیوال بین‌المللی

مستندهای تحسین شده «شبیه سازی آقای زرد» به کارگردانی ماهان خمامی پور و «روزهای بی خبری» به کارگردانی ابوالفضل تاجیک از تولیدات خانه مستند در ادامه حضورهای جهانی خود در بخش رقابتی 5 فستیوال بین‌المللی در کشورهای آلمان، انگلستان، ایتالیا، کانادا و روسیه حضور خواهند یافت.

«مسیر نو» به شبکه مستند رسید/مستندی درباره اهمیت تولید انرژی از طبیعت
21 فروردین 1400

«مسیر نو» به شبکه مستند رسید/مستندی درباره اهمیت تولید انرژی از طبیعت

مجموعه مستند «مسیر نو» به کارگردانی وحید فرجی از این هفته شنبه‌ها روی آنتن شبکه مستند خواهد رفت.
این مجموعه با هدف معرفی انرژی‌های تجدیدپذیر و وضعیتی که در ایران و جهان دارد تولید شده است و نشان‌ می‌دهد ما در این زمینه چه پتانسیل‌هایی به لحاظ جغرافیایی، نیروی انسانی و امکانات داریم.

همه حاشیه‌ های «آقا مرتضی»؛ از خنجر بر پشت تا ممنوع‌ التصویری!
21 فروردین 1400

همه حاشیه‌ های «آقا مرتضی»؛ از خنجر بر پشت تا ممنوع‌ التصویری!

شبکه سه سیما این‌شب‌ها مستندی درباره شهید آوینی با نام آقا مرتضی پخش می‌کند، چهره ای که در همه این سال‌ها لایه‌هایی از غبار روی شخصیت چند‌وجهی‌اش بوده و عده‌ای دوست نداشتند واقعیت‌های زندگی او مطرح شود.
خبرگزاری فارس در گزارش خود به حاشیه های مختلف پیرامون این مستند می پردازد.

حملات عجیب به «آقا مرتضی»، جامع‌ترین مستندی که درباره شهید آوینی ساخته شد
21 فروردین 1400

حملات عجیب به «آقا مرتضی»، جامع‌ترین مستندی که درباره شهید آوینی ساخته شد

مخالفان مستند «آقامرتضی» از نمایش محدودیت‌ تراشی «صدا و سیمای هاشمی برادر» و دولت سازندگی برای سید مرتضی آوینی و طرح آن برای نخستین بار در سیمای ملی بیشتر هراسیده‌اند.
در این گزارش، مشرق نیوز به حاشیه های این مجموعه مستند پرداخته است.

آقا مرتضی در اوج/ گفت و گو با مهدی مطهر، تهیه کننده مستند «آقا مرتضی»
21 فروردین 1400

آقا مرتضی در اوج/ گفت و گو با مهدی مطهر، تهیه کننده مستند «آقا مرتضی»

مستند «آقا مرتضی» که چند شبی است از شبکه 3 پخش می‌شود، حاشیه‌های بسیاری آفریده؛ از اشاره به ماجرای دوستی غزاله علیزاده و سیدمرتضی آوینی تا سیمایی که از شهید آوینی در سال‌های دهه شصت به‌دست می‌دهد و بخش‌هایی از کارنامه او را که در سال‌های اخیر کمتر پخش شده است، پیش چشم می‌گذارد.

کامران، غزاله، آوینی و چند روایت گمشده دیگر / «آقامرتضی» متهم است؟
18 فروردین 1400

کامران، غزاله، آوینی و چند روایت گمشده دیگر / «آقامرتضی» متهم است؟

«آقامرتضی» عنوان مجموعه‌ای هفت قسمتی است که پخش تلویزیونی آن در آستانه سالگرد شهادت شهید آوینی واکنش‌های بسیاری به همراه داشت؛ واقعیت درباره ابهامات و اتهامات مطرح شده درباره این مستند چیست؟
خبرگزاری مهر در گزارشی مفصل به تحلیل ماجرا و گفتگو با تهیه کننده اثر پرداخته است.

بیانیه خانه مستند درباره حواشی مستند آقا مرتضی؛ لطفا شهید آوینی را انحصاری نکنید!
17 فروردین 1400

بیانیه خانه مستند درباره حواشی مستند آقا مرتضی؛ لطفا شهید آوینی را انحصاری نکنید!

مستند «آقا مرتضی» از تولیدات خانه مستند که نگاهی جامع به زندگی شهید آوینی دارد، از 15 فروردین، هر شب ساعت 20 از شبکه 5 سیما پخش می شود. پخش این اثر، حواشی و اعتراضاتی را به دنبال داشته و خانه مستند بیانیه ای در این رابطه منتشر کرده که در ادامه می خوانید.

از تقدس گرایی بپرهیزیم/ گفتگو با «مهدی مطهر» تهیه کننده «آقا مرتضی»
17 فروردین 1400

از تقدس گرایی بپرهیزیم/ گفتگو با «مهدی مطهر» تهیه کننده «آقا مرتضی»

درباره شهید آوینی، مستندهای بسیاری ساخته شده اما «آقا مرتضی» از همان قسمت اول، از نگاه و رویکردی تازه خبر داد. قسمت اول این مستند، حاوی اطلاعاتی بود که کمتر شنیده بودیم یا اگر می دانستیم، اطلاعاتمان از جریان های رسمی دریافت نشده بود…

شهید آوینی، فقط متعلق به خانواده اش نیست/ گفتگو با کارگردان مستند«آقا مرتضی»
17 فروردین 1400

شهید آوینی، فقط متعلق به خانواده اش نیست/ گفتگو با کارگردان مستند«آقا مرتضی»

سیدعباس سیدابراهیمی، کارگردان مستند «آقا مرتضی» که در روزهای اخیر با اعتراض های بسیاری از سوی خانواده این شهید همراه شده، به بیان توضیحاتی درباره این حواشی و اعتراضات پرداخته است

واکنش عوامل «آقا مرتضی» به اعتراضات درباره این مستند
17 فروردین 1400

واکنش عوامل «آقا مرتضی» به اعتراضات درباره این مستند

انتشار یک نامه از سوی حسین معززی نیا خطاب به رئیس سازمان صدا و سیما درباره مستندی پیرامون شهید آوینی، بازتاب‌های مختلفی داشت؛ تهیه‌کننده و کارگردان مستند «آقا مرتضی» به این ادعای حقوقی پاسخ دادند.

«آقا مرتضی» به رابطه آوینی و رفسنجانی هم می ‌پردازد / پاسخ به اتهام کپی از مستند «انحصار ورثه»
17 فروردین 1400

«آقا مرتضی» به رابطه آوینی و رفسنجانی هم می ‌پردازد / پاسخ به اتهام کپی از مستند «انحصار ورثه»

سیدعباس سیدابراهیمی، کارگردان مجموعه 7 قسمتی «آقا مرتضی»، درباره روند ساخت این مستند و ادعاهایی مبنی بر سرقت معنوی از مستند «انحصار ورثه» توضیحاتی ارایه داد.