یک نگاه متفاوت به یک موضوع نخ نما / نقدی بر مستند «چند نفر از ما» اثر «هادی معصوم دوست»

صفحه اصلی > اخبار

یک نگاه متفاوت به یک موضوع نخ نما / نقدی بر مستند «چند نفر از ما» اثر «هادی معصوم دوست»

یک نگاه متفاوت به یک موضوع نخ نما / نقدی بر مستند «چند نفر از ما» اثر «هادی معصوم دوست»
21 آذر 1397

در طول سال هایی که از شکل گیری سینمای مستند در ایران می گذرد، چند فیلم با موضوع اعتیاد و ابعاد گوناگون آن ساخته شده است؟ فراوان. این حجم از فیلم تا کنون چه تاثیری روی معضل اعتیاد گذاشته اند؟ تقریبا هیچ. آیا بازهم لازم است درباره موضوع اعتیاد فیلم مستند بسازیم؟ قطعا بله!

«هادی معصوم دوست» هم به همین دلیل به سراغ این دستمایه می رود و مستند «چند نفر از ما» را می سازد. مهم نگاه متفاوت و نظرگاهی تازه است که «معصوم دوست» بیش و کم در ارائه موضوع از نقطه نظری متفاوت از کلیشه های شکل گرفته در سینمای مستند، موفق عمل کرده است.

«معصوم دوست» خاستگاهی ریشه گرفته از ادبیات دارد و این صبغه ادبی بیش و کم روی فیلم هایش نیز اثرگذار بوده اند. «چند نفر از ما» به مانند یک رمان، فصل بندی دارد و در هر فصل، موضوعی خاص را پرورش داده و در نهایت به نوعی جمع بندی از مجموعه موضوعات مرتبط دست می یابد.

فصل اول با عنوان «ما همه یک نفریم» به خاطره گویی های چند معتاد در حال ترک اختصاص دارد. این افراد از یک نظر به هم شباهت دارند و همگی از معتادان یک محله جرم خیز در حاشیه مشهد آمده اند. اغلب فیلم های مستند با موضوع اعتیاد، این معضل اجتماعی را در حد یک ناهنجاری ملی و حتی بین المللی دیده اند. «چند نفر از ما» دایره شمول مسئله را اندکی محدود کرده و در جغرافیایی مشخص به دنبال علل و عوامل این معضل می رود. در فصل اول با مسائل زندگی در یک محله جرم خیز و حاشیه ای مواجه می شویم. حقایقی که از فرط بدیهی بودن، گاه به چشم نمی آیند. این گونه است که می توان با تغییر زاویه دید در جست و جوی نتایجی تازه از دستمایه ای نخ نما و کهنه بود.

فصل دوم این مستند «مشهد شهر من» نام دارد. فصلی که آکنده است از تصاویر آرشیوی از شهر مشهد، بافت شهری، سبک زندگی، تفریحات و ویژگی های فرهنگی شهر (فارغ از نگاه توریستی همیشگی)؛ آن هم نه تصاویر آرشیوی از دهه های دور، بلکه از دهه های هفتاد و هشتاد شمسی. زمانی که پس از جنگ و سختی های آن زمان، پیشرفت کیفیت زندگی، توسعه شهری در ایران سرعت افزون تری گرفت و شهری چون مشهد هم از عوارض منفی توسعه، از جمله معضل حاشیه نشینی در امان نماند. حاشیه نشینی در هر شهری از جهان، عاملی است برای رشد خشونت، تضاد طبقاتی، بزهکاری در حوزه های مختلف که یکی از آنها قاچاق و سپس اعتیاد به مواد مخدر است. فیلم در این بخش با گفتار متنی که به یک قطعه ادبی نزدیکی دارد، شکاف طبقاتی ناشی از رونق اقتصادی نامتوازن پس از جنگ را به عنوان یکی از دلایل رشد نگران کننده آمار اعتیاد بررسی می کند. تحلیلی شنیدنی و قابل تامل که نشان از عمق نگاه حاکم بر فیلم دارد.

عنوان فصل سوم «محمد یکی از ما» است. فیلمساز در این فصل، دایره روایت را محدود تر می سازد و به طور مشخص زندگی و گفته های یکی از معتادان حاشیه نشین را بازگو می کند. محمد رو به دوربین حکایت خودش و بسیاری از اطرافیانش را می گوید. فیلمساز در جاهایی با نقد عملکرد دستگاه های دولتی در برخورد با معضل اعتیاد از زبان محمد، تحلیل های خود را با بسته بندی متفاوتی از کلیشه های مرسوم ارائه می دهد. فیلم روی گذشته آدم ها در شکل گیری وضعیت کنونی شان تاکید می ورزد و بخشی از سرنوشت آدمی را نشات گرفته از حوادثی که در پیشینه زندگی رخ داده می داند. گفتار متن پالوده فیلم هم در شکل گیری فرم فیلم تاثیر ویژه ای می یابد.

به قلم «مازیار فکری ارشاد»

برای اطلاع و استفاده از سایر مطالب ما، به کانال تلگرام خانه مستند بپیوندید:

آیکون کانال تلگرام خانه مستند

نظرات کاربران

نظر خود را برای ما ارسال کنید:

خبرهای مشابه

مستند «پرچمدار»؛ داستان شهدایی که پرچم ایران را برافراشتند
11 مهر 1401

مستند «پرچمدار»؛ داستان شهدایی که پرچم ایران را برافراشتند

سردار سرتیپ دوم پاسدار «ابوالفضل اسلامی» مدیرکل حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع‌ مقدس استان البرز در گفت‌وگو با خبرنگار دفاع‌پرس، پرچمدار را مستندی درباره افرادی که جان خود...

«سوسن در سحر می شکفد»، داستان یک زن شورشی
10 مهر 1401

«سوسن در سحر می شکفد»، داستان یک زن شورشی

تهران- ایرنا- فیلم مستند «سوسن در سحر می‌شکفد» به کارگردانی روح‌الله اکبری قصه زندگی دختر عشایری که علیه تفکر غلط شوریده، شنبه ۹ مهر ساعت ۲۰ از شبکه مستند...

اولین مستند درام درباره شهید فخری زاده ساخته می شود
10 مهر 1401

اولین مستند درام درباره شهید فخری زاده ساخته می شود

مدیر مرکز مستند و تلویزیونی سوره با اعلام این خبر که اولین مستند درام این مرکز به شهید فخری زاده اختصاص می‌یابد گفت: بنا داریم مستندی بسازیم که چرا...

پخش مستند زندگی نامه مرحوم استاد شهیدی پور از شبکه قرآن
30 شهریور 1401

پخش مستند زندگی نامه مرحوم استاد شهیدی پور از شبکه قرآن

به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از ایکنا، مستند سعادتمندان به مناسبت چهلمین روز درگذشت استاد فقید و پیشکسوت قرآنی کشور مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا شهیدی‌پور به...

اکران آنلاین مستند، امری اجتناب‌ناپذیر است
30 شهریور 1401

اکران آنلاین مستند، امری اجتناب‌ناپذیر است

رضا عاطفی، کارگردان مستند «پدرم ایران، مادرم ایران» معتقد است، اکران آنلاین امری اجتناب‌ناپذیر است اما مهم‌تر از تبلیغات نیازمند ارایه درست به مخاطب است. به گزارش سایت خانه...

پایان شهریور ماه، آخرین مهلت ثبت نام و ارسال اثر در جشنواره سینما حقیقت
29 شهریور 1401

پایان شهریور ماه، آخرین مهلت ثبت نام و ارسال اثر در جشنواره سینما حقیقت

به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از خبرگزاری صدا و سيما، حدود دو ماه تا برگزاری شانزدهمین دوره جشنواره بین‌المللی مستند ایران (حقیقت) باقی مانده و مستندسازان...

راهیابی مستند «روزهای بی خبری» به جشنواره فیلم رومانی
29 شهریور 1401

راهیابی مستند «روزهای بی خبری» به جشنواره فیلم رومانی

به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از خبرگزاری صدا و سیما مرکز خراسان رضوی، مسئول امور هنری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی نیشابور اظهار کرد: این مستند...

پوستر مستند «مورفین» رونمایی شد
28 شهریور 1401

پوستر مستند «مورفین» رونمایی شد

پوستر مستند “مورفین” تولیده شده در مرکز رشد حوزه هنری استان قزوین به کارگردانی محمدرضا افتخاری و امیر کمالی الموتی از هنرجویان این حوزه به منظور اکران عمومی رونمایی...

مستند «حی»، داستان یک روستای متفاوت، امشب در شبکه دو سیما
28 شهریور 1401

مستند «حی»، داستان یک روستای متفاوت، امشب در شبکه دو سیما

مستند «حی» با هدف معرفی روستای چارک، سبک زندگی و آمیختگی مردم این منطقه با قرآن، عترت و فعالیت‌های قرآنی، دوشنبه ساعت 18:00 از شبکه دو سیما روانه آنتن...