صفحه اصلی > اخبار
ماجرایی مشابه بمباران هیروشیما و ناکازاکی! / یادداشتی بر مستند «زندگی در آرشیو»
21 دی 1400

ماجرایی مشابه بمباران هیروشیما و ناکازاکی! / یادداشتی بر مستند «زندگی در آرشیو»

مستند زندگی در آرشیو به کارگردانی برهان احمدی، مستندی 43 دقیقه ای با موضوع قربانیان شیمیایی جنگ ایران و عراق است.

محوریت فیلم بر مسأله مفقودین جنگ تحمیلی هشت ساله است، نوزادانی که در حین روزهای پر هرج و مرج جنگ به دنیا آمده اند و به دلایل گوناگون گم شده اند و ردی از آن ها در دسترس نیست. یکی از این نوزادان فرزند قادر مولان پور از قربانیان حمله شیمیایی صدام به منطقه سردشت است. مردی که دو تا از فرزندان خود را در این بمباران از دست می دهد و زن باردارش در وضعیت زایمان زودهنگام قرار می گیرد. طی اتفاقاتی به تبریز می رسند و کودک به دنیا می آید و سپس گم می شود. این فیلم روایت یافتن این دختر است. دختری به نام ژیان.

مسئولیت این کار با خانم چیمن است. خانم چیمن خود از جانبازان شیمیایی فاجعه انسانی سردشت است که از جانبازی 70 درصدی رنج می برد و خود مادر دو کودک است. خانم چیمن با آقای مولان پور در کشور هلند آشنا می شوند، طی دادخواهی ای که برای محکوم کردن این فاجعه به دادگاه لاهه برده بودند. دادگاهی که تنها یک بار تشکیل شد و در نهایت با محکومیت شرکت های سازنده سلاح پایان یافت. غربت و تنهایی آن ها در تصاویر آرشیوی فیلم به خوبی پیداست. فراموش شدگان جنگ که صدایی ندارند، نفسی ندارند برای احقاق حق خویش و در نهایت نیز حقی احقاق نمی شود.

ساعت چهار بعدازظهر هفتم تیر سال 1366، تاریخ در منطقه سردشت تغییر کرد. آسمان با پرواز 6 فروند هواپیمای عراقی سیاه شد و 4 نقطه از شهر سردشت و همچنین روستاهای اطراف آن در معرض بمباران شیمیایی عراق قرار گرفتند. به قول خانم چیمن، سرزمین من تبدیل به آزمایشگاه مواد شیمیایی شد.

آنچه از پی این بمباران آمد فاجعه بود. مرگ شمار زیادی انسان بیگناه، جراحت های شدید، قطع عضوهای به شدت دردناک، ترکش هایی که هنوز آغشته به سم شیمیایی در درون بدن این عزیزان است، بیماری های روحی و اعصاب، مسأله ناباروری بخشی از زنان، به دنیا آوردن کودکان ناقص و فلج و شیوع گسترده بیماری های تنفسی و انواع سرطان و بدترین نوع آن، سرطان خون. روایت کودکان زیر یک سالی که شیمیایی شده اند و تصاویر از دردی که ما فقط می بینیم و آن ها با گوشت و پوست و استخوان خود، آن را لمس می کنند.

این مردم با مسائل پزشکی گوناگونی مواجه هستند. در برخی از خانواده ها تعداد جانبازان بیش از نیمی از جمعیت خانواده است. درمان، یک امر هزینه بر است. در مورد جانبازان شیمیایی، روند درمان تا آخر عمر است، موضوع امروز و فردا نیست. هزینه های پزشکی سرسام آور است و خیلی از این عزیزان توان پرداخت این هزینه ها را ندارند حتی با فروختن تمام زندگی و دارو ندار خویش. این افراد زیر پوشش هیچ سازمان حمایتی نیستند و هیچ سازمان حمایتی و درمانی برای آن ها وجود ندارد. گویی آن ها هیچ صدایی ندارند، و ماییم که از یاد برده ایم و جهانی که از یاد برده است.

خانم چیمن با پیگیری های متعدد و مداوم در نهایت به جست وجو و پرسش تک به تک از بیمارستان ها و زایشگاه های شهر تبریز می رسد. جایی که بیمارستان به بیمارستان و آرشیو به آرشیو می گردد و چیزی نمی یابد. سیستمی وجود ندارد. بی نظمی حاکم است و عدم پاسخگویی. در نهایت در یکی از زایشگاه ها ردی از ژیان پیدا می شود. اما در نهایت می فهمیم که ژیان گم شده باقی می ماند. روایت ها مختلف است. برخی می گویند کودک از بیمارستان دزدیده شده، برخی می گویند به دلیل فقر مالی خانواده فروخته شده است.

مهم نیست که روایت درست کدام است. فیلم زندگی در آرشیو به ما نشان می دهد که مشکل اینجاست که ما حقیقت را نمی دانیم. حقیقت سرنوشت این کودکان گم شده را. ابزار این دانستن را نداریم. ما تنها فراموش کرده ایم.

جایی از فیلم، خانم چیمن فاجعه سردشت را با بمباران اتمی هیروشیما در جنگ جهانی دوم مقایسه می کند. هیروشیما و ناگازاکی دیگر بار ساخته شدند اما سردشت رها و فراموش شد، و بخش مهمی از این امر به این دلیل بود که مسأله سردشت بازتاب بین المللی پیدا نکرد،پس فراموش شد.

آنچه در ساعت چهار بعد از ظهر هفتم تیر سال 1366 در شهر سردشت و اطرافش اتفاق افتاد هنوز تمام نشده است. زخمی است بر پیکر این سرزمین. به یاد بیاوریم!

به قلم مریم بهزادپور، کارشناس علوم اجتماعی

جهت اطلاع سریع از آخرین اخبار مستند، به رسانه های اجتماعی خانه مستند بپیوندید:

نظرات کاربران

نظر خود را برای ما ارسال کنید:

خبرهای مشابه

نگاهی به تاریخ یمن در مستند «مردان یمنی» پرس تی‌وی
25 اردیبهشت 1401

نگاهی به تاریخ یمن در مستند «مردان یمنی» پرس تی‌وی

به گزارش سایت خانه مستند، مستند «مردان یمنی» به کارگردانی محمد بنکدار تاریخ و ریشه‌های یمن و تاثیر آن در روابط امروزی این کشور با کشورهای همسایه و منطقه را مورد واکاوی قرار...

اعلام اسامی نامزدهای نهایی دو بخش جشنواره ملی مستند رادیویی «پژواک»
25 اردیبهشت 1401

اعلام اسامی نامزدهای نهایی دو بخش جشنواره ملی مستند رادیویی «پژواک»

به گزارش سایت خانه مستند، با نزدیک شدن به زمان برگزاری نخستین جشنواره ملی مستند رادیویی «پژواک»، اسامی ده نامزد‌ نهایی بخش گزارشی و روایی جشنواره اعلام...

زندگی 6 مادر شهید سوژه «رخ مادر» شد/ رونمایی از پوستر مجموعه مستند
25 اردیبهشت 1401

زندگی 6 مادر شهید سوژه «رخ مادر» شد/ رونمایی از پوستر مجموعه مستند

پوستر مجموعه مستند «رخ مادر» به تهیه‌کنندگی امیرحسین اکاتی که به زندگی مادران شهدا می‌پردازد، رونمایی...

همکاری سازمان سینمایی و بنیاد شهید برای برای ساخت آثار سینمایی و مستند
18 اردیبهشت 1401

همکاری سازمان سینمایی و بنیاد شهید برای برای ساخت آثار سینمایی و مستند

به گزارش سایت خانه مستند به نقل از روابط عمومی سازمان سینمایی، محمد خزاعی رییس سازمان سینمایی در نشست مشترکی با امیرحسین قاضی زاده هاشمی رییس بنیاد شهید و...

مستند «روزهای بی‌خبری» در راه ایتالیا/ روایت بازمانده‌ای 84 ساله
18 اردیبهشت 1401

مستند «روزهای بی‌خبری» در راه ایتالیا/ روایت بازمانده‌ای 84 ساله

مستند روزهای بی‌خبری به کارگردانی ابوالفضل تاجیک و تهیه کنندگی مهدی مطهر در بخش رسمی و رقابتی جشنواره چفالو 2022 ایتالیا پذیرفته شده...

هیات مدیره جدید انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند معرفی شدند
18 اردیبهشت 1401

هیات مدیره جدید انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند معرفی شدند

به گزارش سایت خانه مستند به نقل از انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند، در اولین نشست هیات مدیره جدید انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند رئیس، نائب رئیس، دبیر، خزانه دار و سخنگوی انجمن معرفی...

اکران آنلاین «قوس الکتریکی» به مناسبت هفته معلم / روایتی از سیستم غلط آموزشی
12 اردیبهشت 1401

اکران آنلاین «قوس الکتریکی» به مناسبت هفته معلم / روایتی از سیستم غلط آموزشی

مستند «قوس الکتریکی» تولید شده در خانه مستند، به مناسبت هفته معلم به صورت رایگان اکران آنلاین خود را آغاز...

در قالب اکران آنلاین؛ «موج شکن» از دهم اردیبهشت اکران می‌شود/ روایتی متفاوت از خلیج فارس
07 اردیبهشت 1401

در قالب اکران آنلاین؛ «موج شکن» از دهم اردیبهشت اکران می‌شود/ روایتی متفاوت از خلیج فارس

مستند موج شکن از تولیدات خانه مستند به مناسبت روز ملی خلیج فارس از دهم اردیبهشت ماه، اکران آنلاین خود را آغاز...

اکران رایگان «شهر زنده» در هفته جهانی زمین پاک
06 اردیبهشت 1401

اکران رایگان «شهر زنده» در هفته جهانی زمین پاک

به گزارش سایت خانه مستند، شهردار منطقه ۱۹ از اکران رایگان فیلم مستند «شهر زنده» در این منطقه به مناسبت پاسداشت هفته جهانی زمین پاک و تدارک برنامه های متنوع محیط زیستی خبر...