یک پژوهش تاریخی ضعیف / یادداشتی بر مستند «ایران، سه پاره»

صفحه اصلی > اخبار

یک پژوهش تاریخی ضعیف / یادداشتی بر مستند «ایران، سه پاره»

یک پژوهش تاریخی ضعیف / یادداشتی بر مستند «ایران، سه پاره»
24 آذر 1400

مستند «ایران، سه پاره» مستندی تاریخی است که با تمرکز بر شخصیت ملک التجار اصفهانی و بهره گیری از اسناد تجارتخانه ی او سعی بر این دارد تا با بهره گیری از اسناد تاریخی آن دوره، تأثیر سیاست های غلط اقتصادی و چگونگی استثمار ایران توسط کشورهای خارجی را تبیین کند.

این مستند، روایتگر برهه ای از تاریخ معاصر است که کشور درگیر قحطی بزرگ سال های بین 1296 تا 1298 است. قحطی بزرگی که تلفات جانی فراوانی را در ایران سبب شد و گستردگی آن در حدی بود که کل کشور را درگیر خود ساخت.

روایت از بنای انگورستان ملک آغاز می شود. تجارتخانه و منزل ملک التجار اصفهانی از تاجران معروف حکومت قاجار و تجار مهم اصفهان که هم در تجارت و هم در سیاست تاثیرگذار بوده است. اسناد مورد استفاده، مکاتبات و اسناد و برات های تجارتخانه ی شخصی ملک التجار است.

یکی از انتقاداتی که به این مستند وارد است صرف زمان بی مورد برای نشان دادن انبوهی از اسناد و مدارک است. بخشی از زمان مستند، صرف نمایش نحوه ی نگهداری و طبقه بندی و ضدعفونی کردن مدارک و اسناد شده است که هیچ ربط موضوعی و پژوهشی به موضوع مورد بررسی ندارد.

محقق مستند، تخصص و دانش کافی برای خوانش متون و مکاتبات را نیز ندارد و حتی زمانی صرف تصحیح اشتباهات در زمان تدوین کار نشده است.

موضوع مورد بررسی مستند نیز موضوع جدیدی نیست. در طی سال ها جامعه شناسان و تاریخ نگاران ایران بارها به مسأله مورد بحث پرداخته اند: ریشه های اقتصاد تک محصولی و اقتصاد دلالی که از پیامدهای ناگزیر اقتصادهای تک محصولی می باشد. پرداختن به موضوع تعرفه های گمرکی بالا برای تجار داخلی که توان رقابت با تجار خارجی را از آنان سلب می کرد نیز از موضوعاتی است که نظریه پردازان این حوزه مطالعاتی بارها بدان پرداخته اند. مسأله فقدان امنیت، ضعف حکومت مرکزی، استثمار و دخالت دول خارجی، عدم ثبات سیاسی و عدم وجود زیرساخت های ارتباطی و شبکه حمل و نقل از مواردی است که بارها توسط نظریه پردازان بدان اشاره شده است.

نظریه پردازان این حوزه به خوبی نشان داده اند که ورود رقبای تجاری خارجی از نیمه دوم قرن نوزدهم چگونه موقعیت تجار داخلی را دستخوش تغییر قرار داد و آن ها را نسبت به آسیب پذیر بودن شرایطشان به عنوان یک طبقه اجتماعی جدید که خواهان تجدد بودند آگاه کرد. مشکلات ساختاری و موانع خارجی منجر به دلسردی تجار از جنبش مشروطه و حمایت آن ها از برنامه توسعه آمرانه ی رضاخان گردید.

در مجموع مستند «ایران، سه پاره»، فارغ از موضوع مورد بررسی و داعیه ای که دارد تنها تاکیدی بر این مطلب است که مطالعات تاریخی دارای اهمیت و ضرورت هستند.با این حال مطالعات تاریخی فاقد رویکرد نظری، یاری دهنده ی ما در امر پژوهش نخواهند بود و می بایست روش شناسی تحقیق کیفی در بدو امر، مورد توجه و مطالعه دقیق این گروه از محققان قرار گیرد، چرا که بدون روش تحقیق مناسب، نتیجه، امری بی فایده و فاقد معنا خواهد بود.

به قلم مریم بهزادپور، کارشناس علوم اجتماعی

جهت اطلاع سریع از آخرین اخبار مستند، به رسانه های اجتماعی خانه مستند بپیوندید:

نظرات کاربران

نظر خود را برای ما ارسال کنید:

خبرهای مشابه

درخشش مستند «مراد» در جشنواره امریکایی
11 تیر 1401

درخشش مستند «مراد» در جشنواره امریکایی

مستند «مراد» برنده تندیس برنز پنجاه و پنجمین دوره جشنواره بین المللی «ورد فست» هیوستون آمریکا...

سرزمین آب‌ها از شبکه مستند پخش می‌شود
11 تیر 1401

سرزمین آب‌ها از شبکه مستند پخش می‌شود

مجموعه مستند ۶ قسمتی «سرزمین آب‌ها» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی مرتضی نصرالهی تولید جدید شبکه مستند سیماست که از شنبه ۱۱ تیر هر هفته پخش...

فیلم‌ های راه یافته به پانزدهمین جشنواره فیلم تبریز اعلام شدند
08 تیر 1401

فیلم‌ های راه یافته به پانزدهمین جشنواره فیلم تبریز اعلام شدند

به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از خبرگزاری فارس از تبریز، اسامی فیلم‌های راه‌ یافته به بخش مسابقه ی پانزدهمین جشنواره فیلم تبریز توسط دبیرخانه این جشنواره...

انتشار نسخه کامل مستند «بهشتی برای ملت»
08 تیر 1401

انتشار نسخه کامل مستند «بهشتی برای ملت»

همزمان با سالروز شهادت آیت‌الله سیدمحمد حسینی بهشتی، نسخه کامل مستند «بهشتی برای ملت» در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفت به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از گروه...

«انیمیشن ایرانی» به «اکران حقیقت» رسید
08 تیر 1401

«انیمیشن ایرانی» به «اکران حقیقت» رسید

دور تازه نمایش مستندهای مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، (اکران حقیقت) از سه شنبه ۱۴ تیرماه شروع می‌شود. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از...

«ماریان» به عنوان بخشی از باغستان قزوین امروز از بین رفته است/ مستندی پژوهش‌محور درباره نابودی میراثی هزارساله
31 خرداد 1401

«ماریان» به عنوان بخشی از باغستان قزوین امروز از بین رفته است/ مستندی پژوهش‌محور درباره نابودی میراثی هزارساله

به گزارش سایت خانه مستند به نقل از تسنیم، مستند سینمایی «ماریان» به کارگردانی حامد کلجه‌ای و تهیه‌کنندگی احمد شفیعی، نسخه سینمایی از مجموعه مستند میراث هزار ساله است...

معرفی هیات داوران بخش مستند سیزدهمین جشنواره فیلم‌های ورزشی
31 خرداد 1401

معرفی هیات داوران بخش مستند سیزدهمین جشنواره فیلم‌های ورزشی

به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از روابط عمومی جشنواره، هیات داوران بخش مستند کوتاه و بلند سیزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های ورزشی ایران معرفی شدند و بر...

«خاطرات موتورسیکلت» دور از دخالت‌های نمایشی است/ ادای احترام به رزمنده فراموش‌شده تاریخ
31 خرداد 1401

«خاطرات موتورسیکلت» دور از دخالت‌های نمایشی است/ ادای احترام به رزمنده فراموش‌شده تاریخ

امیرحسین نوروزی کارگردان و تهیه‌کننده مستند خاطرات موتورسیکلت که از سه‌شنبه 31 خردادماه و هم‌زمان با سالروز شهادت دکتر مصطفی چمران به‌صورت آنلاین و رایگان در سایت خانه مستند...

روایت «خاطرات موتور سیکلت» در خانه مستند
30 خرداد 1401

روایت «خاطرات موتور سیکلت» در خانه مستند

به گزارش روابط عمومی خانه مستند، «خاطرات موتورسیکلت» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی امیرحسین نوروزی و با طرح و پژوهشی از سامان مختاری به مناسبت سالروز شهادت مصطفی چمران از...