صفحه اصلی > اخبار
بمباران مخاطب با اطلاعات علمی کسل کننده/ یادداشتی بر «پایان زمین»
21 آذر 1400

بمباران مخاطب با اطلاعات علمی کسل کننده/ یادداشتی بر «پایان زمین»

مستند 15 دقیقه‌ای پایان زمین، به کارگردانی مجتبی شهدادی که در پانزدهمین جشنواره سینما حقیقت، اکران شده، مستندی درباره احیا و پاکسازی دریاچه دوقلوی سیاه گاو از زباله‌های پلاستیکی، واقع در روستای آبدانان ایلام، توسط گروهی از غواصان است.

به محض این که این دست مستندها یا فیلم‌های داستانی را می‌بینیم باید از خود بپرسیم: چرا جایی را ویران می‌کنیم که چاره‌ای جز زندگی در آن نداریم؟ این سؤالی است که مستند، پاسخی برایش ندارد.

مستند، بعد از شرح مختصری از منطقه، دریاچه سیاه گاو را قلب حیات و شریان تپیدن زندگی معرفی می‌کند. در ادامه، ردیف ماشین‌هایی را می‌بینیم که غواصان با ابزارشان از آن پیاده می‌شوند تا برای احیای دریاچه از شر پلاستیک‌ها آماده شوند. راوی روی تصاویر حرکت غواصان از صدای مرگ، بیماری‌های قرن معاصر و سرطان‌های ناشناخته می‌گوید، تا کار مستند را از همین ابتدا خراب کند. اینکه غواصانی گاه داوطلبانه به دل دریاچه‌ها می‌زنند، برای مراقبت و حفاظت از زمین، بی‌شک قابل احترام و تحسین برانگیز است اما اینکه مستند از چه زاویه‌ای به حفاظت از زمین نگاه می‌کند، جای تأمل دارد. ما می‌خواهیم زمین را کنترل کنیم یا ارتباط از دست رفته با زمین را باز تجربه کنیم؟ کشاورزی که از کودکی پاسداری از زمین را آموخته، از زمین مراقبت نمی‌کند تنها چون از دل آن محصول می‌گیرد، او با زمین نسبت ارتباطی دارد؛ یعنی محدودیت‌ها و توانایی‌هایش را از کار روی زمین بازمی‌شناسد. زمین برای او بازنمایاننده انسانی است که هست و انسانی که می‌تواند باشد. زمین به او می‌آموزد از کار روی زمین چه می‌تواند بخواهد و چه نمی‌تواند. زمین برای او هستی معنابخش است به نحوی که مراقبت از این هستی معنابخش جزئی از زیست روزمره‌اش شده.

کاش مستند، به جای بیماری‌های ناشناخته قرن یا همان ترس از مرگ و ویرانی به این ارتباط ازدست رفته و انسانی که می‌شد بود، می‌پرداخت. کاش کمی به جهان درونی غواصان و مسئله‌ معنابخشی که به آبدانان کشانده‌شان، اشاره‌ای می‌شد. کاش تلقی غواصان از زمین را نه از منظر ترس از ویرانی، که از منظر علاقه به زمین و وجه آگاهی‌بخشی زمین می‌شنیدیم. کاش راوی برای توصیف دریاچه از کلمه «آکواریوم» استفاده نمی‌کرد! کاش مستند غواصانی که دغدغه آلودگی زمین و یا به عبارت دیگر دغدغه‌ای فراتر از نفع فردی دارند، 15 دقیقه نبود.

کاش مستند موفق می‌شد تنها یک سؤال درست برای شهرنشینی که تمام پیوندهایش را با زمین از دست داده مطرح کند؛ سؤالی متفاوت از سؤال انسان حسرت‌زده مدرن که مدام می‌پرسد چه کنم بیشتر زنده بمانم یا چه کنم که دیگران بیشتر زنده بمانند؟ سؤالی مثل این: آیا زمینی که ویران کرده‌ام، آینه خود ویران شده‌ام نیست؟ یا اگر ارتباطم با زمین چگونه بود، احیا را به جای ویرانی برمی‌گزیدم؟ این دومی سؤالی است که حداقل یکی از غواصان می‌توانست برایش پاسخی داشته باشد اما مستند ترجیح داده به جای پرسشگری، ما را با اطلاعات علمی بمباران کند و برایش مهم نباشد که این اطلاعات تفاوتی با همان‌ها که در کتاب‌های درسی تاریخ و جغرافی خواند‌ه‌ایم و فراموش کرده‌ایم، ندارند.

فیلمساز باید حواسش باشد که اطلاعات، زمانی در حافظه مخاطب حفظ می‌شود که برایش سؤالی مرتبط شکل گرفته باشد!

به قلم مریم امیری، کارشناس علوم اجتماعی

جهت اطلاع سریع از آخرین اخبار مستند، به رسانه های اجتماعی خانه مستند بپیوندید:

نظرات کاربران

نظر خود را برای ما ارسال کنید:

خبرهای مشابه

شبکه فرانس 24 مستند چاقوی زنجان را می سازد
03 بهمن 1400

شبکه فرانس 24 مستند چاقوی زنجان را می سازد

مدیرکل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی زنجان گفت: «گروه مستندساز شبکه فرانس ۲۴ با همکاری معاونت صنایع‌دستی زنجان، مستندی از فن چاقوسازی سنتی در بازار تاریخی زنجان می‌سازد.» به...

مستندی درباره ارتباط نامتعارف ابراهیم گلستان و ژان لوک گدار
30 دی 1400

مستندی درباره ارتباط نامتعارف ابراهیم گلستان و ژان لوک گدار

مستند «جمعه می‌بینمت» که به چگونگی ارتباط نامتعارف میان ابراهیم گلستان و ژان لوک گدار پرداخته به زودی در جشنواره برلین رونمایی...

راهیابی مستند «به کدامین گناه» به جشنواره زنان ترکیه
29 دی 1400

راهیابی مستند «به کدامین گناه» به جشنواره زنان ترکیه

فیلم مستند « به کدامین گناه » به نویسندگی و کارگردانی «مریم ابراهیم وند» به بخش مستند پنجمین دوره «جشنواره بین المللی فیلم زنان» ترکیه راه...

تلاش های یک بانوی سرسخت گیلانی در مستند «سایه های سبز»
28 دی 1400

تلاش های یک بانوی سرسخت گیلانی در مستند «سایه های سبز»

مستند «سایه های سبز»، روایت زنان تلاشگر و کارآفرین گیلانی به کارگردانی «محسن جعفری راد» و تهیه کنندگی «عطا پناهی» در رشت اکران...

اسامی آثار مستند پذیرفته شده در چهلمین جشنواره فیلم فجر، اعلام شد
26 دی 1400

اسامی آثار مستند پذیرفته شده در چهلمین جشنواره فیلم فجر، اعلام شد

براساس اعلام دبیرخانه چهلمین جشنواره فیلم فجر و هیات انتخاب بخش مستند جشنواره چهلم، فیلم‌های راه یافته به بخش سینمای مستند این دوره جشنواره اعلام...

«بی بی» از مجموعه مستند «یکی از ما» برنده فانوس جشنواره عمار شد
25 دی 1400

«بی بی» از مجموعه مستند «یکی از ما» برنده فانوس جشنواره عمار شد

مستند یکی از ما 2 «بی بی» به کارگردانی امیر اطهر سهیلی و تهیه کنندگی عطا پناهی، برنده فانوس طلایی دوازدهمین جشنواره فیلم عمار شد. مراسم اختتامیه دوازدهمین جشنواره...

«شهر زیبای من» برنده پنجمین جشنواره بین المللی فیلم پرواز
25 دی 1400

«شهر زیبای من» برنده پنجمین جشنواره بین المللی فیلم پرواز

مستند «شهر زیبای من» به کارگردانی الهام آقالری و تهیه کنندگی عطا پناهی، از آثار خانه مستند، برنده دیپلم افتخار بخش مستند پنجمین جشنواره بین المللی فیلم پرواز...

واکنش ها به مستند «۷۲ ساعت» ادامه دارد
23 دی 1400

واکنش ها به مستند «۷۲ ساعت» ادامه دارد

با اکران مستند 72 ساعت در سایت های مختلف، واکنش ها به این مستند جذاب، همچنان ادامه...

داستان تلاش های حاج قاسم سلیمانی در کرمان و سیستان و بلوچستان/ یادداشتی بر مستند «آورتین»
21 دی 1400

داستان تلاش های حاج قاسم سلیمانی در کرمان و سیستان و بلوچستان/ یادداشتی بر مستند «آورتین»

مستند نیمه بلند «آورتین» به کارگردانی حسن وزیرزاده، مستندی درباره مسأله ناامنی در استان کرمان در اوایل دهه ی هفتاد می باشد. فیلم، راوی عملیات آورتین به فرماندهی حاج...

ماجرایی مشابه بمباران هیروشیما و ناکازاکی! / یادداشتی بر مستند «زندگی در آرشیو»
21 دی 1400

ماجرایی مشابه بمباران هیروشیما و ناکازاکی! / یادداشتی بر مستند «زندگی در آرشیو»

مستند زندگی در آرشیو به کارگردانی برهان احمدی، مستندی 43 دقیقه ای با موضوع قربانیان شیمیایی جنگ ایران و عراق است....

۶۰۰ هزار نفر؛ مخاطب مجازی مستند «۷۲ساعت»
21 دی 1400

۶۰۰ هزار نفر؛ مخاطب مجازی مستند «۷۲ساعت»

مستند سینمایی «۷۲ ساعت» توانست به آمار بیش از نیم میلیون مخاطب در پلتفرم‌های اینترنتی...

پرتعلیق و جذاب! / یادداشتی بر مستند «72 ساعت»
19 دی 1400

پرتعلیق و جذاب! / یادداشتی بر مستند «72 ساعت»

روایت و چیدمان مستندات فیلم «۷۲ ساعت» به‌گونه‌ای است که چه بخواهیم و چه نخواهیم ما را به سمت قضاوتی عادلانه و منصفانه درباره کشف یک جنایت ظالمانه...