بمباران مخاطب با اطلاعات علمی کسل کننده/ یادداشتی بر «پایان زمین»

صفحه اصلی > اخبار

بمباران مخاطب با اطلاعات علمی کسل کننده/ یادداشتی بر «پایان زمین»

بمباران مخاطب با اطلاعات علمی کسل کننده/ یادداشتی بر «پایان زمین»
21 آذر 1400

مستند 15 دقیقه‌ای پایان زمین، به کارگردانی مجتبی شهدادی که در پانزدهمین جشنواره سینما حقیقت، اکران شده، مستندی درباره احیا و پاکسازی دریاچه دوقلوی سیاه گاو از زباله‌های پلاستیکی، واقع در روستای آبدانان ایلام، توسط گروهی از غواصان است.

به محض این که این دست مستندها یا فیلم‌های داستانی را می‌بینیم باید از خود بپرسیم: چرا جایی را ویران می‌کنیم که چاره‌ای جز زندگی در آن نداریم؟ این سؤالی است که مستند، پاسخی برایش ندارد.

مستند، بعد از شرح مختصری از منطقه، دریاچه سیاه گاو را قلب حیات و شریان تپیدن زندگی معرفی می‌کند. در ادامه، ردیف ماشین‌هایی را می‌بینیم که غواصان با ابزارشان از آن پیاده می‌شوند تا برای احیای دریاچه از شر پلاستیک‌ها آماده شوند. راوی روی تصاویر حرکت غواصان از صدای مرگ، بیماری‌های قرن معاصر و سرطان‌های ناشناخته می‌گوید، تا کار مستند را از همین ابتدا خراب کند. اینکه غواصانی گاه داوطلبانه به دل دریاچه‌ها می‌زنند، برای مراقبت و حفاظت از زمین، بی‌شک قابل احترام و تحسین برانگیز است اما اینکه مستند از چه زاویه‌ای به حفاظت از زمین نگاه می‌کند، جای تأمل دارد. ما می‌خواهیم زمین را کنترل کنیم یا ارتباط از دست رفته با زمین را باز تجربه کنیم؟ کشاورزی که از کودکی پاسداری از زمین را آموخته، از زمین مراقبت نمی‌کند تنها چون از دل آن محصول می‌گیرد، او با زمین نسبت ارتباطی دارد؛ یعنی محدودیت‌ها و توانایی‌هایش را از کار روی زمین بازمی‌شناسد. زمین برای او بازنمایاننده انسانی است که هست و انسانی که می‌تواند باشد. زمین به او می‌آموزد از کار روی زمین چه می‌تواند بخواهد و چه نمی‌تواند. زمین برای او هستی معنابخش است به نحوی که مراقبت از این هستی معنابخش جزئی از زیست روزمره‌اش شده.

کاش مستند، به جای بیماری‌های ناشناخته قرن یا همان ترس از مرگ و ویرانی به این ارتباط ازدست رفته و انسانی که می‌شد بود، می‌پرداخت. کاش کمی به جهان درونی غواصان و مسئله‌ معنابخشی که به آبدانان کشانده‌شان، اشاره‌ای می‌شد. کاش تلقی غواصان از زمین را نه از منظر ترس از ویرانی، که از منظر علاقه به زمین و وجه آگاهی‌بخشی زمین می‌شنیدیم. کاش راوی برای توصیف دریاچه از کلمه «آکواریوم» استفاده نمی‌کرد! کاش مستند غواصانی که دغدغه آلودگی زمین و یا به عبارت دیگر دغدغه‌ای فراتر از نفع فردی دارند، 15 دقیقه نبود.

کاش مستند موفق می‌شد تنها یک سؤال درست برای شهرنشینی که تمام پیوندهایش را با زمین از دست داده مطرح کند؛ سؤالی متفاوت از سؤال انسان حسرت‌زده مدرن که مدام می‌پرسد چه کنم بیشتر زنده بمانم یا چه کنم که دیگران بیشتر زنده بمانند؟ سؤالی مثل این: آیا زمینی که ویران کرده‌ام، آینه خود ویران شده‌ام نیست؟ یا اگر ارتباطم با زمین چگونه بود، احیا را به جای ویرانی برمی‌گزیدم؟ این دومی سؤالی است که حداقل یکی از غواصان می‌توانست برایش پاسخی داشته باشد اما مستند ترجیح داده به جای پرسشگری، ما را با اطلاعات علمی بمباران کند و برایش مهم نباشد که این اطلاعات تفاوتی با همان‌ها که در کتاب‌های درسی تاریخ و جغرافی خواند‌ه‌ایم و فراموش کرده‌ایم، ندارند.

فیلمساز باید حواسش باشد که اطلاعات، زمانی در حافظه مخاطب حفظ می‌شود که برایش سؤالی مرتبط شکل گرفته باشد!

به قلم مریم امیری، کارشناس علوم اجتماعی

جهت اطلاع سریع از آخرین اخبار مستند، به رسانه های اجتماعی خانه مستند بپیوندید:

نظرات کاربران

نظر خود را برای ما ارسال کنید:

خبرهای مشابه

به یاد مهدی آذریزدی برگزار می‌شود؛ ملاقات با «آن مرد دیگر در را باز نکرد» در خانه هنرمندان ایران
12 تیر 1401

به یاد مهدی آذریزدی برگزار می‌شود؛ ملاقات با «آن مرد دیگر در را باز نکرد» در خانه هنرمندان ایران

به گزارش روابط عمومی خانه هنرمندان ایران، مستند «آن مرد دیگر در را باز نکرد» روز سه‌شنبه ۱۴ تیرماه ساعت ۱۸ در سالن استاد شهناز خانه هنرمندان ایران، اکران خواهد...

درخشش مستند «مراد» در جشنواره امریکایی
11 تیر 1401

درخشش مستند «مراد» در جشنواره امریکایی

مستند «مراد» برنده تندیس برنز پنجاه و پنجمین دوره جشنواره بین المللی «ورد فست» هیوستون آمریکا...

سرزمین آب‌ها از شبکه مستند پخش می‌شود
11 تیر 1401

سرزمین آب‌ها از شبکه مستند پخش می‌شود

مجموعه مستند ۶ قسمتی «سرزمین آب‌ها» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی مرتضی نصرالهی تولید جدید شبکه مستند سیماست که از شنبه ۱۱ تیر هر هفته پخش...

فیلم‌ های راه یافته به پانزدهمین جشنواره فیلم تبریز اعلام شدند
08 تیر 1401

فیلم‌ های راه یافته به پانزدهمین جشنواره فیلم تبریز اعلام شدند

به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از خبرگزاری فارس از تبریز، اسامی فیلم‌های راه‌ یافته به بخش مسابقه ی پانزدهمین جشنواره فیلم تبریز توسط دبیرخانه این جشنواره...

انتشار نسخه کامل مستند «بهشتی برای ملت»
08 تیر 1401

انتشار نسخه کامل مستند «بهشتی برای ملت»

همزمان با سالروز شهادت آیت‌الله سیدمحمد حسینی بهشتی، نسخه کامل مستند «بهشتی برای ملت» در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفت به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از گروه...

«انیمیشن ایرانی» به «اکران حقیقت» رسید
08 تیر 1401

«انیمیشن ایرانی» به «اکران حقیقت» رسید

دور تازه نمایش مستندهای مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، (اکران حقیقت) از سه شنبه ۱۴ تیرماه شروع می‌شود. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از...

«ماریان» به عنوان بخشی از باغستان قزوین امروز از بین رفته است/ مستندی پژوهش‌محور درباره نابودی میراثی هزارساله
31 خرداد 1401

«ماریان» به عنوان بخشی از باغستان قزوین امروز از بین رفته است/ مستندی پژوهش‌محور درباره نابودی میراثی هزارساله

به گزارش سایت خانه مستند به نقل از تسنیم، مستند سینمایی «ماریان» به کارگردانی حامد کلجه‌ای و تهیه‌کنندگی احمد شفیعی، نسخه سینمایی از مجموعه مستند میراث هزار ساله است...

معرفی هیات داوران بخش مستند سیزدهمین جشنواره فیلم‌های ورزشی
31 خرداد 1401

معرفی هیات داوران بخش مستند سیزدهمین جشنواره فیلم‌های ورزشی

به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از روابط عمومی جشنواره، هیات داوران بخش مستند کوتاه و بلند سیزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های ورزشی ایران معرفی شدند و بر...

«خاطرات موتورسیکلت» دور از دخالت‌های نمایشی است/ ادای احترام به رزمنده فراموش‌شده تاریخ
31 خرداد 1401

«خاطرات موتورسیکلت» دور از دخالت‌های نمایشی است/ ادای احترام به رزمنده فراموش‌شده تاریخ

امیرحسین نوروزی کارگردان و تهیه‌کننده مستند خاطرات موتورسیکلت که از سه‌شنبه 31 خردادماه و هم‌زمان با سالروز شهادت دکتر مصطفی چمران به‌صورت آنلاین و رایگان در سایت خانه مستند...