بمباران مخاطب با اطلاعات علمی کسل کننده/ یادداشتی بر «پایان زمین»

صفحه اصلی > اخبار

بمباران مخاطب با اطلاعات علمی کسل کننده/ یادداشتی بر «پایان زمین»

بمباران مخاطب با اطلاعات علمی کسل کننده/ یادداشتی بر «پایان زمین»
21 آذر 1400

مستند 15 دقیقه‌ای پایان زمین، به کارگردانی مجتبی شهدادی که در پانزدهمین جشنواره سینما حقیقت، اکران شده، مستندی درباره احیا و پاکسازی دریاچه دوقلوی سیاه گاو از زباله‌های پلاستیکی، واقع در روستای آبدانان ایلام، توسط گروهی از غواصان است.

به محض این که این دست مستندها یا فیلم‌های داستانی را می‌بینیم باید از خود بپرسیم: چرا جایی را ویران می‌کنیم که چاره‌ای جز زندگی در آن نداریم؟ این سؤالی است که مستند، پاسخی برایش ندارد.

مستند، بعد از شرح مختصری از منطقه، دریاچه سیاه گاو را قلب حیات و شریان تپیدن زندگی معرفی می‌کند. در ادامه، ردیف ماشین‌هایی را می‌بینیم که غواصان با ابزارشان از آن پیاده می‌شوند تا برای احیای دریاچه از شر پلاستیک‌ها آماده شوند. راوی روی تصاویر حرکت غواصان از صدای مرگ، بیماری‌های قرن معاصر و سرطان‌های ناشناخته می‌گوید، تا کار مستند را از همین ابتدا خراب کند. اینکه غواصانی گاه داوطلبانه به دل دریاچه‌ها می‌زنند، برای مراقبت و حفاظت از زمین، بی‌شک قابل احترام و تحسین برانگیز است اما اینکه مستند از چه زاویه‌ای به حفاظت از زمین نگاه می‌کند، جای تأمل دارد. ما می‌خواهیم زمین را کنترل کنیم یا ارتباط از دست رفته با زمین را باز تجربه کنیم؟ کشاورزی که از کودکی پاسداری از زمین را آموخته، از زمین مراقبت نمی‌کند تنها چون از دل آن محصول می‌گیرد، او با زمین نسبت ارتباطی دارد؛ یعنی محدودیت‌ها و توانایی‌هایش را از کار روی زمین بازمی‌شناسد. زمین برای او بازنمایاننده انسانی است که هست و انسانی که می‌تواند باشد. زمین به او می‌آموزد از کار روی زمین چه می‌تواند بخواهد و چه نمی‌تواند. زمین برای او هستی معنابخش است به نحوی که مراقبت از این هستی معنابخش جزئی از زیست روزمره‌اش شده.

کاش مستند، به جای بیماری‌های ناشناخته قرن یا همان ترس از مرگ و ویرانی به این ارتباط ازدست رفته و انسانی که می‌شد بود، می‌پرداخت. کاش کمی به جهان درونی غواصان و مسئله‌ معنابخشی که به آبدانان کشانده‌شان، اشاره‌ای می‌شد. کاش تلقی غواصان از زمین را نه از منظر ترس از ویرانی، که از منظر علاقه به زمین و وجه آگاهی‌بخشی زمین می‌شنیدیم. کاش راوی برای توصیف دریاچه از کلمه «آکواریوم» استفاده نمی‌کرد! کاش مستند غواصانی که دغدغه آلودگی زمین و یا به عبارت دیگر دغدغه‌ای فراتر از نفع فردی دارند، 15 دقیقه نبود.

کاش مستند موفق می‌شد تنها یک سؤال درست برای شهرنشینی که تمام پیوندهایش را با زمین از دست داده مطرح کند؛ سؤالی متفاوت از سؤال انسان حسرت‌زده مدرن که مدام می‌پرسد چه کنم بیشتر زنده بمانم یا چه کنم که دیگران بیشتر زنده بمانند؟ سؤالی مثل این: آیا زمینی که ویران کرده‌ام، آینه خود ویران شده‌ام نیست؟ یا اگر ارتباطم با زمین چگونه بود، احیا را به جای ویرانی برمی‌گزیدم؟ این دومی سؤالی است که حداقل یکی از غواصان می‌توانست برایش پاسخی داشته باشد اما مستند ترجیح داده به جای پرسشگری، ما را با اطلاعات علمی بمباران کند و برایش مهم نباشد که این اطلاعات تفاوتی با همان‌ها که در کتاب‌های درسی تاریخ و جغرافی خواند‌ه‌ایم و فراموش کرده‌ایم، ندارند.

فیلمساز باید حواسش باشد که اطلاعات، زمانی در حافظه مخاطب حفظ می‌شود که برایش سؤالی مرتبط شکل گرفته باشد!

به قلم مریم امیری، کارشناس علوم اجتماعی

جهت اطلاع سریع از آخرین اخبار مستند، به رسانه های اجتماعی خانه مستند بپیوندید:

نظرات کاربران

نظر خود را برای ما ارسال کنید:

خبرهای مشابه

مانع تراشی های مافیای فوتبال ایران در مسیر ساخت مستند «رویای مسی»
15 آذر 1401

مانع تراشی های مافیای فوتبال ایران در مسیر ساخت مستند «رویای مسی»

عضو هیات مدیره خانه مستند با اشاره به اینکه برخی از عوامل آموزشگاه‌ها و باشگاه‌های فوتبال با ساخت مستندهایی مثل رویای مسی مخالفت می‌کنند، گفت مافیای فوتبال اجازه ساخت...

برای ساخت مستندهای ورزشی، داستان خوب، مدیر خوب و بودجه خوب نداریم
15 آذر 1401

برای ساخت مستندهای ورزشی، داستان خوب، مدیر خوب و بودجه خوب نداریم

کارگردان مستندهای چیه این فوتبال و آن ده ثانیه گفت: با وجود سابقه‌ای که در ساخت آثار ورزشی دارم هیچ‌گاه نتوانستم با تیم‌های ملی همراه شوم و مستند بسازم؛...

نگاهی به اشتباهات عجیب داوری در فوتبال در مستند «دریبل»
14 آذر 1401

نگاهی به اشتباهات عجیب داوری در فوتبال در مستند «دریبل»

شبکه پرس تی‌ وی با پخش مستند دریبل (Dribble) اشتباهات داوری در بازی‌های جام جهانی فوتبال را زیر ذره‌بین برده است. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل...

پوستر شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت، رونمایی شد
13 آذر 1401

پوستر شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت، رونمایی شد

پوستر شانزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران سینما حقیقت توسط محمد حمیدی مقدم دبیر جشنواره و مهدی دوایی طراح پوستر و مدیر هنری این دوره رونمایی شد. به گزارش...

از شکستن جمجمه دروازه بان تا فوتبالیستی که با دیالیز کلیه، به زمین آمد!
12 آذر 1401

از شکستن جمجمه دروازه بان تا فوتبالیستی که با دیالیز کلیه، به زمین آمد!

مهدی صادقی کارگردان مستند بازگشت‌های بزرگ، ضمن اشاره به روایت پیروزی هیجان‌انگیز تیم ملی ایران در مقابل آمریکا در سال ۹۸،‌ از حسرت تکرار نشدن این اتفاق در جام‌جهانی...

آغاز توزیع کارت رسانه‌ها برای حضور در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت
12 آذر 1401

آغاز توزیع کارت رسانه‌ها برای حضور در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت

نمایندگان رسانه‌ها می‌توانند از فردا یکشنبه 13 آذرماه، کارت حضور در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت را دریافت کنند. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از ستاد خبری...

کدام شبکه های صدا و سیما، میزبان سینما حقیقت هستند؟
12 آذر 1401

کدام شبکه های صدا و سیما، میزبان سینما حقیقت هستند؟

دو ویژه برنامه در شبکه افق و شبکه چهار سیما هر روز و همزمان با برگزاری شانزدهمین جشنواره سینماحقیقت، برنامه ویژه‌ای برای این رویداد دارند. به گزارش سایت خانه...

پردیس سینمایی ملت، به رنگ حقیقت در می آید
12 آذر 1401

پردیس سینمایی ملت، به رنگ حقیقت در می آید

پردیس سینمایی ملت که میزبان برگزاری شانزدهمین جشنواره سینماحقیقت است، این روزها آماده پذیرایی از مخاطبان این رویداد می‌شود. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از ستاد...

برگزاری هفت مسترکلاس انتقال تجربه در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت
12 آذر 1401

برگزاری هفت مسترکلاس انتقال تجربه در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت

هفت مسترکلاس انتقال تجربه در شانزدهمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت به صورت آنلاین و حضوری برگزار می‌شود. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از ستاد خبری شانزدهمین جشنواره...