نگاهی زنانه و متفاوت به زندگی اشرف پهلوی در مستند «اشرف، همزاد شاه»

صفحه اصلی > اخبار

نگاهی زنانه و متفاوت به زندگی اشرف پهلوی در مستند «اشرف، همزاد شاه»

نگاهی زنانه و متفاوت به زندگی اشرف پهلوی در مستند «اشرف، همزاد شاه»
21 آذر 1396

مستند «اشرف، همزاد شاه» به کارگردانی سعیده نیک اختر و تهیه‌کنندگی مهدی مطهر، زندگی اشرف پهلوی را با نگاهی نو و کاملاً زنانه به تصویر کشیده است. این مستند با حضور مورخان و روان‌شناسان خانم سعی در واکاوی شخصیت اشرف پهلوی و داستان زندگی او دارد.

موضوعات تاریخی به ویژه مقاطع پر اهمیتی چون انقلاب و تاریخ سیاسی کشور، از مواردی‌اند که مدت‌هاست از زوایا و ابعاد گوناگون به آن‌ها پرداخته شده و در قالب فیلم، مستند و … به تصویر در آمده است، اما شیوه پرداخت و زاویه‌ای که برای ورود به هر ماجرا درباره این دست سوژه‌ها به کار می‌رود، عاملی است که بین تولیدات موجود، تفاوت ایجاد می‌کند و موجب شکل گیری کاری می‌شود که شاید پیشتر به آن این‌گونه نگاه نشده است. از نمونه‌های این اتفاق که در حوزه مستند درباره یکی از درباریان و اعضای خانواده پهلوی این روزها نمایش آن در سینما حقیقت آغاز شده، مستند «اشرف، همزادشاه» است که توسط خانم سعیده نیک اختر با نگاهی زنانه و از زاویه جدیدی، زندگی اشرف پهلوی را کنکاش کرده است.

وی درباره شکل گیری این مستند گفت: در ابتدا قرار بود به خانه مستند چند طرح درباره تاریخ مستند ارائه دهم و از بین سوژه‌های موجود، من شخصیت اشرف را انتخاب کردم چون کاراکتر او در تاریخ معاصر تازه بود و کسی چه در داخل و چه در خارج درباره‌اش کار نکرده بود. علاوه بر این‌ها، او زنی مقتدر بود که در سیاست دوران پهلوی نقش اساسی داشت. همچنین اشرف خواهر دوقلوی محمدرضاشاه بود و ما در تاریخ ایران چنین موردی را با این ویژگی‌ها نداشتیم. به همین دلیل برایم جالب بود و حدود 2 سال طول کشید که منابع لازم را جمع‌آوری کردیم. در ادامه متن کار را همسرم، آقای ناظم بکایی نوشتند.

نگاه زنانه و روان‌شناسانه به زندگی اشرف پهلوی

نیک اختر درباره نگاهی که در ساخت این مستند لحاظ شده، بیان کرد: سعی ما این بود که نگاه زنانه‌ای به این کاراکتر داشته باشیم. اول این که شخصیت اشرف شاید چندان محبوب نبود و ما نمی‌توانستیم خیلی صریح و مستقیم سراغ آن برویم، از سوی دیگر ما نمی‌خواستیم که قضاوت خاصی درباره آن داشته باشیم، به همین دلیل سعی کردیم مقداری از قضاوت‌ها و نوشته‌های تاریخی فاصله بگیریم و با دید روان‌شناسانه و زنانه او را نگاه کنیم. بنابراین سراغ یک روان‌شناس رفتیم و او را به عنوان یک شخص نه اشرف پهلوی، مورد روانکاوی و تحلیل شخصیتی قرار دادیم و سعی کردیم از دیدگاه یک روان‌شناس، طراح لباس و مورخ زن به قضیه نگاه کنیم. در این مستند همان طور که گفتم کارشناسان تاریخی هم حضور دارند، اما آن‌ها هم خانم هستند، چون دید زنانه در این فضا برایم اهمیت داشت. در کل تلاش ما این بود که روایت و قصه زندگی این آدم را به دور از هر گونه قضاوت تعریف کنیم.

سعیده نیک اختر کارگردان اشرف همزاد شاه

وی همچنین در خصوص بازخوردهایی که تاکنون از «اشرف، همزادشاه» داشته است، گفت: ما به جز رونمایی از این کار در خانه مستند با حضور چند نفر، اکران خصوصی نداشتیم و در این میان اصلاحاتی به متن خورد که آن‌ها را رفع و کار را تدوین کردیم. با این حال به نظرم فیلم هنوز جای تدوین و کار دارد. همچنین روز گذشته، اولین اکران این فیلم در سینما حقیقت بود و نگاه‌های مختلفی درباره آن وجود داشت. به همین دلیل همچنان باید منتظر بازخوردها و نظر کسانی که کار را دیده‌اند باشیم.

به تاریخ وفادار بودیم

نیک اختر در پاسخ به تأثیر وجود نگاه زنانه به حقایق تاریخی و تحت الشعاع قرار گرفتن آن‌ها نیز اظهار کرد: این که نگاه موجود چه قدر موفق بوده، موضوعی است که خود من هم هنوز نمی‌دانم و باید نظر مخاطبان را درباره آن جویا شد. به هر حال در این زمینه، ما یک آزمون و خطا داشتیم و قصدمان این بود که سبک روایت زنانه باشد، با این حال تاریخ را که نمی‌توان تغییر داد و اسناد روشن هستند، به همین دلیل تنها در نوع نگارش متن ما سعی کردیم این تمایز را به گونه‌ای لحاظ کنیم که مشخصاً معلوم باشد قصه از دیدگاه یک خانم شکل گرفته است.

ما به رخدادهای زنانه این بخش از تاریخ مثل ارتباط او با خواهر، مادر، همسران محمدرضا که رقیب سیاسی او بودند و این دست موارد پرداختیم. در کنار این موارد ما به تاریخ وفادار بودیم و هیچ جمله‌ای بدون سند نوشته نشده و من از تمام این جملات دفاع می‌کنم، اما این که نگاهی را که وجود دارد می‌پسندند یا خیر، به نظر مخاطبان برمی‌گردد.

تأمین منابع آرشیوی و دیگر تصاویری که در این مستند وجود دارند، موضوع دیگری بود که او درباره‌اش بیان کرد: در این مستند ما هم تصاویر آرشیوی داریم و هم تولیدی، برای بخش آرشیو مقداری از تصاویر را از صدا و سیما گرفتیم؛ برخی‌ها را از آرشیو مرکزی پیدا و در کل تصاویری را در این اثر جمع آوری کردیم که برخی از آن‌ها تا به حال دیده نشده‌اند. آرشیو تلویزیون فرانسه، روسیه و سازمان ملل متحد نیز از دیگر منابعی بودند که در این مستند استفاده شدند. فیلم‌های تولیدی که در کار وجود دارند هم بازسازی نیستند، بلکه شامل تصاویری از کاخ‌هایی مثل سعدآباد و کاخ اشرف در منطقه تمیشان نور هستند که از پیش از انقلاب آن را ساخته بود اما در این 40 سال کسی برای فیلمبرداری وارد آن نشده بود و ما برای اولین بار این تصاویر را ضبط می‌کردیم.

سنگ اندازی با هزینه‌های هنگفت

او در ادامه با اشاره به مشکلاتی که برای تأمین منابع این دست تولیدات وجود دارد، عنوان کرد: در این زمینه مشکلات زیادی وجود دارد و خود ما فریم به فریم این کار را با سختی پیدا کردیم.
این اتفاق در حالی است که ما در تهران 2 مرکز با عنوان اسناد انقلاب اسلامی و مؤسسه تاریخ معاصر داریم، مراکزی که وظیفه‌شان این است که عکس، اسناد و هر چه را که از دوران پهلوی مانده نظم دهند، آن‌ها را ثبت کنند و دراختیار پژوهشگران قرار دهند.

اما خود من بارها به این 2 مرکز مراجعه کردم و تنها توانستم از کتابخانه استفاده کنم، زیرا منابع سرشار و فراوانی از آن دوران در این مراکز است که آن‌ها را با قیمت‌های بسیار بالایی در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهند و اگر قرار باشد برای فریم به فریم آن‌ها هزینه کنیم، فیلم درگیر رقم هنگفتی می‌شود که ساخت آن را دشوار می‌کند.

پخش ابهام آمیز مستند اشرف از تلویزیون

این کارگردان پیرامون پخش و نمایش گسترده‌تر «اشرف، همزادشاه» گفت: مدتی است که فضا برای پخش این دست تولیدات در تلویزیون بازتر شده و فیلم‌هایی مثل هویدا را در این رسانه نمایش داده‌اند. مستند اشرف هم از ابتدا در قالب 3 قسمت برای صدا و سیما آماده شده است ولی زمان پخش آن هنوز مشخص نیست و نمی‌دانم که چقدر به آن اصلاحیه می‌خورد یا نحوه پخش آن چطور خواهد‌بود، به‌همین دلیل باید منتظر اقدامی که در این باره صورت می‌گیرد، باشیم.

 

منبع: صبح نو

برای اطلاع و استفاده از سایر مطالب ما، به کانال تلگرام خانه مستند بپیوندید:

آیکون کانال تلگرام خانه مستند

 

نظرات کاربران

نظر خود را برای ما ارسال کنید:

خبرهای مشابه

مانع تراشی های مافیای فوتبال ایران در مسیر ساخت مستند «رویای مسی»
15 آذر 1401

مانع تراشی های مافیای فوتبال ایران در مسیر ساخت مستند «رویای مسی»

عضو هیات مدیره خانه مستند با اشاره به اینکه برخی از عوامل آموزشگاه‌ها و باشگاه‌های فوتبال با ساخت مستندهایی مثل رویای مسی مخالفت می‌کنند، گفت مافیای فوتبال اجازه ساخت...

برای ساخت مستندهای ورزشی، داستان خوب، مدیر خوب و بودجه خوب نداریم
15 آذر 1401

برای ساخت مستندهای ورزشی، داستان خوب، مدیر خوب و بودجه خوب نداریم

کارگردان مستندهای چیه این فوتبال و آن ده ثانیه گفت: با وجود سابقه‌ای که در ساخت آثار ورزشی دارم هیچ‌گاه نتوانستم با تیم‌های ملی همراه شوم و مستند بسازم؛...

نگاهی به اشتباهات عجیب داوری در فوتبال در مستند «دریبل»
14 آذر 1401

نگاهی به اشتباهات عجیب داوری در فوتبال در مستند «دریبل»

شبکه پرس تی‌ وی با پخش مستند دریبل (Dribble) اشتباهات داوری در بازی‌های جام جهانی فوتبال را زیر ذره‌بین برده است. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل...

پوستر شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت، رونمایی شد
13 آذر 1401

پوستر شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت، رونمایی شد

پوستر شانزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران سینما حقیقت توسط محمد حمیدی مقدم دبیر جشنواره و مهدی دوایی طراح پوستر و مدیر هنری این دوره رونمایی شد. به گزارش...

از شکستن جمجمه دروازه بان تا فوتبالیستی که با دیالیز کلیه، به زمین آمد!
12 آذر 1401

از شکستن جمجمه دروازه بان تا فوتبالیستی که با دیالیز کلیه، به زمین آمد!

مهدی صادقی کارگردان مستند بازگشت‌های بزرگ، ضمن اشاره به روایت پیروزی هیجان‌انگیز تیم ملی ایران در مقابل آمریکا در سال ۹۸،‌ از حسرت تکرار نشدن این اتفاق در جام‌جهانی...

آغاز توزیع کارت رسانه‌ها برای حضور در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت
12 آذر 1401

آغاز توزیع کارت رسانه‌ها برای حضور در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت

نمایندگان رسانه‌ها می‌توانند از فردا یکشنبه 13 آذرماه، کارت حضور در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت را دریافت کنند. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از ستاد خبری...

کدام شبکه های صدا و سیما، میزبان سینما حقیقت هستند؟
12 آذر 1401

کدام شبکه های صدا و سیما، میزبان سینما حقیقت هستند؟

دو ویژه برنامه در شبکه افق و شبکه چهار سیما هر روز و همزمان با برگزاری شانزدهمین جشنواره سینماحقیقت، برنامه ویژه‌ای برای این رویداد دارند. به گزارش سایت خانه...

پردیس سینمایی ملت، به رنگ حقیقت در می آید
12 آذر 1401

پردیس سینمایی ملت، به رنگ حقیقت در می آید

پردیس سینمایی ملت که میزبان برگزاری شانزدهمین جشنواره سینماحقیقت است، این روزها آماده پذیرایی از مخاطبان این رویداد می‌شود. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از ستاد...

برگزاری هفت مسترکلاس انتقال تجربه در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت
12 آذر 1401

برگزاری هفت مسترکلاس انتقال تجربه در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت

هفت مسترکلاس انتقال تجربه در شانزدهمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت به صورت آنلاین و حضوری برگزار می‌شود. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از ستاد خبری شانزدهمین جشنواره...