پاسخی به شائبه مشهور تاریخی دهه 60 در مستند «امتحان»

صفحه اصلی > اخبار

پاسخی به شائبه مشهور تاریخی دهه 60 در مستند «امتحان»

پاسخی به شائبه مشهور تاریخی دهه 60 در مستند «امتحان»
10 دی 1398

کارگردان «امتحان» که در دهمین جشنواره عمار حضور دارد، تأکید کرد که این مستند به صورت کامل بر پایه اسناد تاریخی و تصاویر آرشیوی از دهه ۱۳۶۰ تهیه شده است.

سجاد ریاحی کارگردان و مستندساز درباره جدیدترین اثر خود که در دهمین جشنواره فیلم عمار حضور دارد، گفت: مستند «امتحان» از این جهت حائز اهمیت است که تا پیش از این، اثر مستقلی حول اتفاقات دهه ۶۰ و ادعا‌های مطرح‌شده مبنی بر وجود اختلاف‌نظر میان آیت‌الله خامنه‌ای و امام خمینی (ره) تولید نشده بود.

وی در ابتدا به بیان موضوع کلی مستند ارسالی خود به دهمین دوره جشنواره عمار پرداخت و بیان کرد: مستند «امتحان» به دو حادثه تاریخیِ مربوط به دوران ریاست جمهوری آیت‌الله خامنه‌ای در دهه ۱۳۶۰ می‌پردازد. اولین چالشی که در این دوران مطرح می‌شود، انتخاب نخست وزیر است که با مشکلات و حواشی فراوانی همراه است؛ دومین موضوعی که در مستند «امتحان» به آن پرداخته شده نماز جمعه مقام معظم رهبری در سال ۱۳۶۶ و اتفاقات حول آن است.

این مستندساز ادامه داد: در ماجرای انتخاب نخست وزیر در سال ۱۳۶۴ رسانه‌ها چنین القا می‌کردند که بین امام خمینی و آیت‌الله خامنه‌ای اختلافاتی به وجود آمده است، این شائبه در سال ۱۳۶۶ نیز همزمان با به بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در نماز جمعه بار دیگر قوت می‌گیرد. در این مستند سعی شده پیوند بین این دو اتفاق بازنمایی شود.

ریاحی خاطرنشان کرد: ایده ساخت مستند «امتحان» از آنجا مطرح شد که شبهات زیادی در رابطه با اختلاف‌نظر امام خمینی و آیت الله خامنه‌ای در سطح رسانه‌های معاند بیان می‌شد، اما از سوی رسانه‌های داخلی، پاسخ درخوری نسبت به این شبهات ایراد نشده بود و در این زمینه شاهد یک خلا بودیم.

وی اضافه کرد: به طور مثال در مستند «خط و نشان رهبری» که توسط شبکه بی بی سی تولید شده است، اتفاقات دهه ۶۰ به گونه‌ای تحریف‌شده بیان می‌شود که از جمله این موارد به موضوع اختلاف‌نظر آیت الله خامنه‌ای با امام خمینی (ره) پرداخته می‌شود.

این مستندساز یادآور شد: بررسی این موضوع و یافتن جوانب پنهان ماجرا‌های دهه ۱۳۶۰ نیازمند انجام تحقیقات تاریخی بود؛ در همین راستا من به همراه یک گروه پژوهشگر به مدت تقریبا یک سال در مورد این سوژه تحقیق کردیم و در نهایت به یک طرح کلی رسیدیم. بعد از انجام تحقیقات و جمع‌بندیِ اولیه در مورد طرح مستند، در جلسه‌ای که با خانه مستند انقلاب اسلامی برگزار شد، طرح کلی را ارائه کردیم که با استقبال آنان مواجه شد.

ریاحی عنوان کرد: مراحل ساخت مستند «امتحان» از سال ۱۳۹۶ کلید خورد، اما به دلیل پیچیدگی‌های تاریخی و سیاسیِ موجود در مورد سوژه مدنظر، بخش زیادی از زمان پروژه ساخت مستند صرف کار‌های پژوهشی شد، در نهایت این اثر در اواخر سال ۱۳۹۷ تکمیل شد، با این حال بازبینی اثر و نظارت محتواییِ آن چندماه به طول انجامید تا در خردادماه ۱۳۹۸ آماده نمایش شد.

وی در بخش دیگر صحبت‌های خود اظهار داشت: مستند «امتحان» به صورت کامل بر پایه اسناد تاریخی و تصاویر آرشیوی از دهه ۱۳۶۰ تهیه شده و بار فیلم بر دوش گوینده متن قرار گرفته است.

* مصاحبه با افراد سیاسی ممکن بود مستند را جناحی نشان بدهد

این مستندساز در توضیح اینکه چرا در این مستند از مصاحبه استفاده نشده، افزود: ابتدا بنابر این بود که از افراد مطلع و برخی شخصیت‌‎های سیاسی فعال در دهه ۱۳۶۰ مصاحبه‌هایی انجام شود و مستند با تکیه بر مصاحبه‌های تاریخی و به شکل گفتگومحور تولید شود، اما پس از مشورت‌هایی که انجام شد به این نتیجه رسیدیم که مصاحبه با افراد سیاسی ممکن است مستند را جناحی نشان بدهد، چراکه هرکدام از شخصیت‌های سیاسی، دارای یک پیشینه حزبی و جناحی هستند و چنانچه با هر کس مصاحبه شود این تلقی بوجود می‌آید که مستند مذکور طبق میل و سلیقه فلان جناح ساخته شده است.

ریاحی ادامه داد: از سوی دیگر انجام مصاحبه با شخصیت‌های سیاسی این شائبه را به وجود می‌آورد که افرادِ مصاحبه‌کننده تحت تاثیر جایگاه فعلی آیت‌الله خامنه‌ای و یا متاثر از اتفاقات سال ۱۳۸۸ سخن می‌گویند و این مسئله ممکن بود باورپذیریِ اثر را مورد خدشه قرار بدهد؛ لذا در مجموع به این نتیجه رسیدیم که ساخت مستند «امتحان» با اتکا بر اسناد تاریخی صورت گیرد و تا جایی که ممکن است از قضاوت‌های یک‌طرفه، دوری شود.

این مستندساز به سندیت تاریخی این مستند، اشاره و خاطرنشان کرد: در مستند «امتحان» از چندین فیلم آرشیوی مربوط به دهه ۱۳۶۰ استفاده شده که تاکنون در رسانه‌ها انتشار نیافته است، کما اینکه یکی از فایل‌های مربوط به سخنرانی آیت الله خامنه‌ای در نماز جمعه سال ۱۳۶۶، همچنان روی کاسِت‌های قدیمی بود که ما از روی آن کپی گرفتیم و در مستند قابل مشاهده است، علاوه بر این در مستند «امتحان»، تصاویر منتشرنشده روزنامه‌های آن زمان نیز به کار رفته است که به روشن شدن مسئله کمک خواهد کرد.

وی در بخشی دیگر از صحبت‌های خود بیان داشت: مستند «امتحان» محصول خانه مستند انقلاب اسلامی و سازمان اوج است که در قالب یک اثر ۶۵ دقیقه‌ای با تهیه کنندگی مهدی مطهر تولید شده است.

ریاحی به مراحل ساخت مستند «امتحان» اشاره کرد و بیان داشت: یکی از مشکلاتی که در مراحل تولید با آن برخورد کردیم، عدم همکاری برخی از شخصیت‌های سیاسی در واکاوی مسئله بود چراکه به دلیل حساسیت‌های سیاسیِ موجود در کشور سعی می‌کردند به این مسئله وارد نشوند؛ مانع دیگری که با آن روبرو بودیم، یافتن مستندات مورد نیاز از قبیل فیلم‌های آرشیوی یا صوت‌های به جامانده از دهه ۶۰ بود که صدا و سیما به راحتی حاضر به تحویل آن‌ها نمی‌شد.

این مستندساز خاطرنشان کرد: در ساخت این مستند از چندین کتاب و آرشیو روزنامه‌هایی همچون «اطلاعات»، «کیهان» و «جمهوری اسلامی» استفاده شده است؛ در واقع در ساخت این مستند تلاش کردیم نبود مصاحبه و کمبود برخی از تصاویر آرشیوی را با کمک اسناد مکتوب، جبران کنیم.

وی در پایان صحبت‌های خود تصریح کرد: آنچه در جریان ساخت مستند «امتحان» اهمیت دارد و موجب تمایز این مستند با آثار مشابه می‌شود، متکی بودن آن بر اسناد تاریخی است، از سویی این مستند صرفا به بازخوانی حوادث تاریخی می‌پردازد و قضاوت را به مخاطب می‌سپارد.

برای اطلاع و استفاده از سایر مطالب ما، به کانال تلگرام خانه مستند بپیوندید:

آیکون کانال تلگرام خانه مستند

نظرات کاربران

نظر خود را برای ما ارسال کنید:

خبرهای مشابه

در حوزه مستند، خیلی اوقات حقیقت، سانسور می شود
06 آذر 1401

در حوزه مستند، خیلی اوقات حقیقت، سانسور می شود

سیدمصطفی موسوی تبار می‌گوید: هر اثر مستند به فراخور ژانر و موضوعی که دارد حقیقت را به شیوه خاصی روایت می‌کند و جشنواره سینماحقیقت، بستری برای تعامل با دیگر...

ریخت و پاش های عجیب قطر در جام جهانی 2022/ فوتبال فقط یک ورزش ساده نیست
03 آذر 1401

ریخت و پاش های عجیب قطر در جام جهانی 2022/ فوتبال فقط یک ورزش ساده نیست

پدرام بهرامی کارگردان مجموعه مستند دریبل ضمن تشریح رویکرد این مستند در بررسی نقش فوتبال در کشورهای مختلف، به طرح برخی پرسش‌ها درباره میزبانی ۲۲۰ میلیارد دلاری قطری‌ها در...

اکران رایگان 5 مستند جذاب فوتبالی در سایت خانه مستند
02 آذر 1401

اکران رایگان 5 مستند جذاب فوتبالی در سایت خانه مستند

به مناسبت برگزاری مسابقات جام جهانی فوتبال، پنج مستند جذاب فوتبالی به‌صورت رایگان اکران آنلاین خواهد شد. به گزارش روابط عمومی خانه مستند، به مناسبت برگزاری مسابقات جام جهانی...

رکود و تورم اقتصادی، باعث خروج فیلمسازان حرفه ای از سینمای مستند شده است
01 آذر 1401

رکود و تورم اقتصادی، باعث خروج فیلمسازان حرفه ای از سینمای مستند شده است

مهدی شامحمدی، مستندساز و تهیه‌کننده معتقد است، رکود و تورم اقتصادی در سال‌های اخیر به همراه مشکلات مدیریتی باعث کاهش تولید در سینمای مستند و خروج فیلمسازان حرفه‌ای شده...

نمایش خانگی در سینمای مستند، ضعیف عمل کرده است
01 آذر 1401

نمایش خانگی در سینمای مستند، ضعیف عمل کرده است

محمد ثقفی مستندساز می‌گوید: پلتفرم‌های اصلی شبکه نمایش‌خانگی در زمینه نمایش آثار مستند عملکرد خوبی ندارند. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از ارتباطات و اطلاع رسانی...

پخش مستند جذاب فوتبالی «دریبل»، امشب از شبکه 5 سیما
29 آبان 1401

پخش مستند جذاب فوتبالی «دریبل»، امشب از شبکه 5 سیما

مستند ورزشی دریبل به کارگردانی پدرام بهرامی و تهیه‌کنندگی عطا پناهی، امشب، ۲۹ آبان ماه بعد از ساعت ۲۴ از شبکه پنج سیما روی آنتن می رود. به گزارش...

نگاهی متفاوت به نخبگان افغانستانی در مستند ایرانی «فرهت»
28 آبان 1401

نگاهی متفاوت به نخبگان افغانستانی در مستند ایرانی «فرهت»

امیراطهر سهیلی، کارگردان مستند «فرهت» معتقد است، بعضی از ما همیشه در روایت خود درباره مهاجران افغانستانی نگاهی از بالا به پایین داریم و نمی‌دانیم که بسیاری از این...

به جشنواره سینما حقیقت به عنوان یک میراث فرهنگی نگاه کنیم
28 آبان 1401

به جشنواره سینما حقیقت به عنوان یک میراث فرهنگی نگاه کنیم

امیرحسین نوروزی مستندساز از فیلمسازان و برگزارکنندگان جشنواره سینما حقیقت تقاضا کرد به این جشنواره به عنوان یک میراث فرهنگی نگاه کنند. به گزارش سایت خانه مستند و به...

سفارش دهندگان غیر حرفه‌ای به سینمای مستند آسیب می‌ زنند
26 آبان 1401

سفارش دهندگان غیر حرفه‌ای به سینمای مستند آسیب می‌ زنند

علیرضا حسینی، مستندساز، عضو هیات مدیره خانه سینما و نایب رییس هیات مدیره انجمن صنفی تهیه‌کنندگان سینمای مستند معتقد است کارفرمایان و سفارش دهندگان غیرحرفه‌ای و کم‌دانش، آسیب سینمای...