نگاهی به مقوله سرگرمی و فرم آن در سینما از منظر دین/ گزارشی از دومین جلسه سلسله نشست­ «اندیشه و سینما از منظر قرآن کریم»

صفحه اصلی > اخبار

نگاهی به مقوله سرگرمی و فرم آن در سینما از منظر دین/ گزارشی از دومین جلسه سلسله نشست­ «اندیشه و سینما از منظر قرآن کریم»

نگاهی به مقوله سرگرمی و فرم آن در سینما از منظر دین/ گزارشی از دومین جلسه سلسله نشست­ «اندیشه و سینما از منظر قرآن کریم»
05 آذر 1398

دومین جلسه از سلسله نشست­ «اندیشه و سینما از منظر قرآن کریم» در گروه مستند روایت فتح برگزار شد.

به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از باشگاه خبرنگاران پویا، دومین جلسه از سلسله نشست­ «اندیشه و سینما از منظر قرآن کریم» در گروه مستند روایت فتح برگزار شد.

قرآن به‌­عنوان مهم‌ترین منبع فکری و عقیدتی مسلمانان جهان در طول تاریخ مورد توجه بوده است. این أمر در میان هنر اسلامی جایگاه ویژه‌­ای داشته است. از شعر و داستان و روایت‌های گوناگون منثور و منظوم گرفته تا معماری و طرح‌های تذهیب و نقاشی‌های ایرانی- اسلامی.

دومین جلسه نشست تخصصی «اندیشه و سینما از منظر قرآن» با حضور حجت الاسلام «محمد نصراللهی» پژوهشگر هنر به موضوع سرگرمی در سینما و فرم آن پرداخت.

حجت الاسلام «نصراللهی» در این نشست با بیان جایگاه هرمنوتیکی تحلیل آثار سینمایی و مستند، گفت: تحلیل یک اثر سینمایی همانند پدیدار شناسی فلسفی نیست که صفر و صدی باشد یعنی ممکن است مخاطب تصویری را ببیند یا چیزی را بشنود و برداشتی داشته باشد که مد نظر صاحب اثر نباشد. یا درمقابل آن صاحب اثر در بیان تصویر مشخص، هدف مشخصی داشته باشد که مخاطب آن هدف و برداشت را دریافت نکند.

وی افزود: وارد کردن بحث فلسفی در تحلیل آثار هنری چون نقیض هرمنوتیک است و خاصیت صفر و یکی دارد تحلیل اثر را با مشکل مواجه می‌کند اما اگر معیارها، مفاهیم، هدف صاحب أثر و برداشت مخاطب را در حالت صفر و یکی مطرح نکنیم و به صورت یک طیف ببینیم، در این صورت می­‌توانیم بحث­‌های شرعی تولید آثار سینمایی و مستند را هم در نظر بگیریم.

این مدرس هنر با بیان اینکه از سه واژه در قرآن کریم می‌توان معنای سرگرمی را استنباط کرد گفت: واژه­‌های لغو، لهو و لعب در قرآن کریم به کار رفته که به­‌طور تقریبی می‌­شود آنها را به معنای سرگرمی نزدیک دانست. پس از این ما باید جایگاه این واژه­‌ها را در جملات و محتوای قرآن بررسی کنیم تا مشخص شود این عبارت‌­ها کجا معنای منفی داشته‌اند وکجا نداشته‌­اند؟

وی خاطر نشان کرد: «لغو» و مشتقاتش 11 بار، «لعب» 20 بار و «لهو» 16 بار در قرآن استفاده شده­‌اند که بررسی برخی از این‌ها در مبحث ما نمی­‌گنجد. علاوه بر اینها آیاتی نیز داریم که با توجه به مفهوم آنها می‌­شود مباحث سرگرمی را مورد مطالعه قرار داد. آیه 6 سوره لقمان می‌­فرماید:« ومِنَ الناسِ مَن یَشتَری لَهو الحَدیث لِیُضِلَّ عَن سَبیل الله بِغَیرِ علم » با این مفهوم که بعضی از مردم دنبال سخن بیهوده­ هستند تا دیگران را از راه خدا گمراه کنند.

نصراللهی افزود: برخی گمان می‌کنند که لهو حرام است چون که سرگرمی است و فکر را از خدا باز می‌­دارد، درحالی که ممکن است شما در حال انجام اموری باشید که آنها هم یاد خدا محسوب نمی‌­شوند، مثل خواندن یک کتاب معمولی. پس لهوی را حرام می‌دانیم که فایده عُقلایی نداشته باشد و عوارض منفی آن بیشتر از فایده آن باشد.

وی ادامه داد: خداوند در آیه 77 سوره قصص می­‌فرماید « ولا تَنسَ نَصیبِکَ مِنَ الدنیا » نصیب خود از دنیا و لذت­‌های حلال دنیوی­ات را فراموش نکن و در جای دیگر قرآن می‌­فرماید « وَ ما هذهِ الحیاة الدُنیا الّا لَهوٌ و لَعِب »؛ با توجه به معنای این آیات مشخص می­‌شود که قسمتی از زندگی عادی و معمولی ما به‌­نوعی از اقسام لهو و لعب محسوب می‌­شود اما حرام نیست.

این مدرس قرآن اظهار داشت: در ادامه آیه عبارت «دار الاخره» را داریم که نشان می‌دهد واژه دنیا در برابر آُخری قرار گرفته است لذا دنیا را کلمه‌­ای در نظر می­‌گیریم که از اَدنی می‌­آید و آن را زندگی نزدیک معنا می­‌کنیم. برخی به اشتباه دنیا را از مصدر دَنی مشتق کرده­ و معنای پست را برای آن در نظر گرفته­‌اند، درحالیکه اینگونه نیست.

وی با اشاره به اهمیت هدف غایی سرگرمی خاطر نشان کرد: در اینجا چرایی، چگونگی و هدف غایی سرگرمی مطرح می‌­شود. سرگرمی‌­ای که مرا از هدف غایی خلقتم که عبودیت خدا است جدا کند و مانع و سد راه فرد شود حرام است اما سرگرمی‌­ای که موجب نشاط شود و انسان را به خدا برساند چه آن سرگرمی در بازی باشد یا در ورزش، یا در کار و زندگی زناشویی اشکالی ندارد. همین نگاه به سرگرمی مفید را می‌­شود در مورد کتاب، رمان، فیلم و سینما هم داشت.

نصراللهی با اشاره به جایگاه سرگرمی در فیلمسازی گفت: می‌­توانیم سه نوع سرگرمی را در نظر بگیریم. سرگرمی نوع اول به گونه ای است که خوب می‌خنداند اما در کنار آن یک مطایبه ظریف و یک نکته‌­ای که مفید است را مطرح می­‌کند و نکات اخلاقی، سیاسی و اجتماعی دارد. این می‌­شود مصداق سخن معصوم (ع) که تفریح را قسمتی از برنامه روزانه در کنار کار و عبادت دانسته‌­اند. چنین فردی انرژی ذخیره می­‌کند تا با به­‌دست آوردن نشاط، بازدهی زمان مفیدش بالا برود. این­گونه از سرگرمی گه باعث افزایش کیفیت زندگی می­شود را می­‌توان مفید دانست.

وی افزود: گونه دیگر از سرگرمی آنهایی هستند که فایده‌­ای ندارند اما می­‌خنداند. مثل طنزهای تبلیغی که امروز در شبکه نسیم مرسوم شده است. این دسته از سرگرمی‌­ها که نه ضرری دارند و نه فایده‌­ای نیز اشکال شرعی ندارند هرچند توصیه‌ای‌ هم درباره دیدن آنها نشده ولی تولید آن منع هم نمی‌شود.

نصراللهی با اشاره به سرگرمی‌هایی که موجب گمراهی می‌­شوند گفت: دسته دیگری از فیلم­‌های سرگرمی هستند که موجب ضلالت می­‌شوند. وقت فرد را پر می­‌کنند، در عین حال که او را می­‌خندانند ولی به گمراهی هم می­‌کشانند. شرع، این دسته از سرگرمی را حرام می­‌داند.

این پژوهشگر هنر در پایان با پرهیز از نسبت دادن فرم و قالبی مشخص به ژانر سرگرمی افزود: شرایط تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و تکنولوژیکی به­‌طور دایم درحال تغییر و تحول است. سینما هم وابسته به شرایط تکنولوژیکی و فرهنگی است لذا نسبت دادن فرم و قالب واحد به یک ژانر در سینما امر صحیحی نیست. تکنولوژی می‌­تواند بر فرم و قالب موثر باشد و آن را تعریف می­‌کند.

سلسله نشست های «اندیشه و سینما، از منظر قرآن» سه شنبه هرهفته درگروه مستند روایت فتح واقع در خیابان سپهبد قرنی ساعت 4:30 عصر برگزارمی‌­شود.

برای اطلاع و استفاده از سایر مطالب ما، به کانال تلگرام خانه مستند بپیوندید:

آیکون کانال تلگرام خانه مستند

نظرات کاربران

نظر خود را برای ما ارسال کنید:

خبرهای مشابه

درخشش مستند «مراد» در جشنواره امریکایی
11 تیر 1401

درخشش مستند «مراد» در جشنواره امریکایی

مستند «مراد» برنده تندیس برنز پنجاه و پنجمین دوره جشنواره بین المللی «ورد فست» هیوستون آمریکا...

سرزمین آب‌ها از شبکه مستند پخش می‌شود
11 تیر 1401

سرزمین آب‌ها از شبکه مستند پخش می‌شود

مجموعه مستند ۶ قسمتی «سرزمین آب‌ها» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی مرتضی نصرالهی تولید جدید شبکه مستند سیماست که از شنبه ۱۱ تیر هر هفته پخش...

فیلم‌ های راه یافته به پانزدهمین جشنواره فیلم تبریز اعلام شدند
08 تیر 1401

فیلم‌ های راه یافته به پانزدهمین جشنواره فیلم تبریز اعلام شدند

به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از خبرگزاری فارس از تبریز، اسامی فیلم‌های راه‌ یافته به بخش مسابقه ی پانزدهمین جشنواره فیلم تبریز توسط دبیرخانه این جشنواره...

انتشار نسخه کامل مستند «بهشتی برای ملت»
08 تیر 1401

انتشار نسخه کامل مستند «بهشتی برای ملت»

همزمان با سالروز شهادت آیت‌الله سیدمحمد حسینی بهشتی، نسخه کامل مستند «بهشتی برای ملت» در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفت به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از گروه...

«انیمیشن ایرانی» به «اکران حقیقت» رسید
08 تیر 1401

«انیمیشن ایرانی» به «اکران حقیقت» رسید

دور تازه نمایش مستندهای مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، (اکران حقیقت) از سه شنبه ۱۴ تیرماه شروع می‌شود. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از...

«ماریان» به عنوان بخشی از باغستان قزوین امروز از بین رفته است/ مستندی پژوهش‌محور درباره نابودی میراثی هزارساله
31 خرداد 1401

«ماریان» به عنوان بخشی از باغستان قزوین امروز از بین رفته است/ مستندی پژوهش‌محور درباره نابودی میراثی هزارساله

به گزارش سایت خانه مستند به نقل از تسنیم، مستند سینمایی «ماریان» به کارگردانی حامد کلجه‌ای و تهیه‌کنندگی احمد شفیعی، نسخه سینمایی از مجموعه مستند میراث هزار ساله است...

معرفی هیات داوران بخش مستند سیزدهمین جشنواره فیلم‌های ورزشی
31 خرداد 1401

معرفی هیات داوران بخش مستند سیزدهمین جشنواره فیلم‌های ورزشی

به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از روابط عمومی جشنواره، هیات داوران بخش مستند کوتاه و بلند سیزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های ورزشی ایران معرفی شدند و بر...

«خاطرات موتورسیکلت» دور از دخالت‌های نمایشی است/ ادای احترام به رزمنده فراموش‌شده تاریخ
31 خرداد 1401

«خاطرات موتورسیکلت» دور از دخالت‌های نمایشی است/ ادای احترام به رزمنده فراموش‌شده تاریخ

امیرحسین نوروزی کارگردان و تهیه‌کننده مستند خاطرات موتورسیکلت که از سه‌شنبه 31 خردادماه و هم‌زمان با سالروز شهادت دکتر مصطفی چمران به‌صورت آنلاین و رایگان در سایت خانه مستند...

روایت «خاطرات موتور سیکلت» در خانه مستند
30 خرداد 1401

روایت «خاطرات موتور سیکلت» در خانه مستند

به گزارش روابط عمومی خانه مستند، «خاطرات موتورسیکلت» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی امیرحسین نوروزی و با طرح و پژوهشی از سامان مختاری به مناسبت سالروز شهادت مصطفی چمران از...