چرا سینمای مستند از خودش بیزار شده است؟!/ گفت وگو با «روبرت صافاریان» منتقد سینمایی و مستندساز

صفحه اصلی > اخبار

چرا سینمای مستند از خودش بیزار شده است؟!/ گفت وگو با «روبرت صافاریان» منتقد سینمایی و مستندساز

چرا سینمای مستند از خودش بیزار شده است؟!/ گفت وگو با «روبرت صافاریان» منتقد سینمایی و مستندساز
07 شهریور 1398

روبرت صافاریان درباره تاثیر تلویزیون در سطح سلیقه مخاطب بیان کرد که تلویزیون با نمایش مستندهای حرفه‌ای می‌تواند تاثیرگذار باشد.

به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از خبرگزاری مهر، روبرت صافاریان درباره این که شبکه مستند سیما چگونه می تواند در ارتقای کیفیت مستندسازی تاثیرگذار باشد، بیان کرد: شبکه مستند با نمایش فیلم‌های مستند حرفه ای که سلیقه‌ بیننده را بالا ببرد تاثیرگذار است چراکه مستند را بیش از هر چیز با تماشای فیلم مستند خوب می‌توان قدر نهاد.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا برگزاری جشنواره های تلویزیونی فیلم مستند با ماهیت هنری بودن فیلم مستند تناقض دارد یا خیر گفت: ماهیت فیلم مستند، هنری نیست بلکه حوزه ای بین هنر و روزنامه‌نگاری است. مستندهای هنری ناب، بسیار اندک‌اند و شاید تحت عنوان مستندهای تجربی، قابل‌طبقه‌بندی باشند. پس از این نظر هیچ مشکلی برای برگزاری جشنواره مستند تلویزیونی وجود ندارد. اما این نوع جشنواره به نظرم امر تازه‌ای است و در این چند دوره برگزاری آن، دوستان برگزارکننده احیاناً با مشکلات آن آشنا شده‌اند. با این حال بی‌سابقه بودن آن (تا آن جا که من می‌دانم. شاید هم مشابه‌های خارجی داشته باشد) دلیل نمی‌شود که ما آن را نیازماییم.

صافاریان درباره دغدغه این روزهای خود که پرسش هایی در حیطه سینمای مستند است عنوان کرد: مهم‌ترین پرسشی که این روزها ذهن مرا به خود مشغول کرده این است که انگار سینمای مستند از خودش بیزار شده است. در یک برنامه نمایش فیلم مستند که چند روز پیش شرکت کرده بودم، بسیاری از حضار مطرح می‌کردند که اصولاً اهمیتی ندارد اگر چیزهایی که در فیلم مستند می‌بینند واقعی نباشند، و اصولاً ساختگی و واقعی بودن آن‌چه بر پرده می‌گذرد مهم نیست. در کلاس‌های مستندسازی، هنرجوها از همان ابتدا می‌گویند که نمی‌خواهند در فیلم‌شان از مصاحبه استفاده کنند، نمی‌خواهند فیلم‌شان نریشن (گفتار متن) داشته باشد، می‌خواهند راجع به خود و مسائل شخصی خود فیلم بسازند.

این کارشناس سینمای مستند افزود: یعنی سینمای مستند هم در سطح روش‌های فیلمسازی و هم در تعریف اهداف، بیشتر از سنت‌ها و از ماهیت خودش دور می‌شود. اگر بپرسید این سنت چیست و این ماهیت کدام است، پاسخ من این است که توجه به واقعیات عینی و تلاش برای رسیدن به سطح عمیق‌تری از حقیقت از راه استفاده از متریال واقعی و تحقیق.

وی اضافه کرد: این بیزاری مستندسازان از مستندسازی، البته محصول یک فرهنگسازی نوشتاری است که دست کم دو سه دهه پیشینه دارد و در آن به سینمای مستند به عنوان هنر ناب بصری (آرت) نگاه می‌شود و «دراماتیزه» کردن را به معنی داستانی‌سازی هرچه بیشتر موضوع، تعریف می‌کند. همین طور محصول ادبیات انتقادی که مخدوش کردن مرز واقعی و داستانی یا واقعی و تخیلی را می‌ستاید و در نهایت آمال آن ماکیومنتری‌هایی هستند که در تلویزیون‌های عامه‌پسند خارجی رواج دارند و تقلب در اختلاط امر واقع و امر ساختگی را هنری والا تلقی می‌کنند. در این احوال هر فیلم مستند متینی که بر مبنای تحقیق ساخته می‌شود و می‌کوشد تصویری همه‌جانبه از موضوعش ارائه کند به عنوان مستند «تلویزیونی»، «گزارشی»، «معمولی» و «ژورنالیستی» نقد می‌شود و در بهترین حالت با اغماض، جایی در حاشیه‌ مستندهای داستانی (که به شبیه بودن‌شان به سینمای داستانی می‌بالند) و مستندهای هنری ناب، پیدا می‌کند.

صافاریان در پایان درباره چگونگی حل معضل درآمدزایی در سینمای مستند و همخوانی یا ناهمخوانی درآمدزایی با ماهیت سینمای مستند نیز اظهار کرد: درآمدزایی هیچ منافاتی با ماهیت سینمای مستند ندارد. تلویزیون جای نمایش فیلم مستند است، باید فیلم‌های مستند را بخرد یا با امکانات داخلی خود آن‌ها را تولید کند. در هر دو صورت، فیلم مستند مانند هر برنامه و فیلم دیگری که آنتن را پُر می‌کند هزینه‌ای دارد که کانال‌های تلویزیونی باید بپردازند.

جشنواره تلویزیونی مستند از ۱۵ تیر با پخش مستندهای پذیرفته شده در بخش مسابقه، کار خود را در شبکه مستند آغاز کرده و پخش این آثار تا اواخر شهریور ماه ادامه خواهد داشت. مراسم اختتامیه جشنواره مستند در مهر ماه برگزار خواهد شد.

روبرت صافاریان متولد سال ۱۳۳۳ در تهران و فارغ‌التحصیل رشته کارگردانی مدرسه عالی تلویزیون و سینما در سال ۱۳۵۳ و زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه پیام نور در سال ۱۳۷۴ است. صافاریان مدرس، منتقد، عکاس، نویسنده و مستندسازی است که در حوزه سینما و سینمای مستند فعالیت دارد. از او تألیفات و ترجمه های متعددی به چاپ رسیده است که کتاب مصاحبه در فیلم مستند (۱۳۸۹، نشر ساقی) از جمله تألیفات اوست. در حوزه سینمای مستند نیز فیلم هایی چون «وارونگی»، «جفت شیش»، «تهران در عکس»، «۱۴ آبان روز آتش»، «مسافران کناره خزر»، «تهران-شمال» و «گفتگو با انقلاب» را ساخته است.

جهت اطلاع سریع از آخرین اخبار مستند، به رسانه های اجتماعی خانه مستند بپیوندید:

نظرات کاربران

نظر خود را برای ما ارسال کنید:

خبرهای مشابه

رقابت 12 مستند در بخش شهید آوینی سینما حقیقت
17 آذر 1401

رقابت 12 مستند در بخش شهید آوینی سینما حقیقت

12 مستند حاضر در سیزدهمین جایزه شهید آوینی جشنواره سینما حقیقت اعلام شدند. به گزارش ستاد خبری شانزدهمین جشنواره بین‌المللی «سینماحقیقت»، اسامی 12 مستند راه یافته به بخش جایزه...

مستندهای بلند، نیمه بلند و کوتاه پذیرفته شده در بخش ملی سینما حقیقت معرفی شدند
17 آذر 1401

مستندهای بلند، نیمه بلند و کوتاه پذیرفته شده در بخش ملی سینما حقیقت معرفی شدند

اسامی آثار پذیرفته شده در بخش مسابقه ملی شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت اعلام شد. 16 مستند بلند، 15 مستند نیمه بلند و 20 مستند کوتاه در بخش ملی شانزدهمین...

درهای جشنواره به روی همه سینماگران و مستندسازان باز است
17 آذر 1401

درهای جشنواره به روی همه سینماگران و مستندسازان باز است

دبیر شانزدهمین جشنواره بین‌المللی «سینماحقیقت» معتقد است درهای جشنواره به روی همه سینماگران و مستندسازان باز است. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از ستاد خبری شانزدهمین...

آغاز توزیع کارت اعضای صنوف مستند برای شرکت در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت
16 آذر 1401

آغاز توزیع کارت اعضای صنوف مستند برای شرکت در شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت

نمایندگان صنوف سینمای مستند می‌توانند از پنجشنبه 17 آذرماه، کارت حضور در شانزدهمین جشنواره سینماحقیقت را دریافت کنند. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از ستاد خبری...

مستند «ضیاالدین» درباره کودکیِ کدام شخصیت است؟
16 آذر 1401

مستند «ضیاالدین» درباره کودکیِ کدام شخصیت است؟

مستند ضیاءالدین، حقایقی کمتر شنیده شده از زندگی قرآنی رهبر معظم انقلاب و نقش ایشان در ترویج و نشر قرآن کریم را روایت می‌کند. به گزارش سایت خانه مستند...

مانع تراشی های مافیای فوتبال ایران در مسیر ساخت مستند «رویای مسی»
15 آذر 1401

مانع تراشی های مافیای فوتبال ایران در مسیر ساخت مستند «رویای مسی»

عضو هیات مدیره خانه مستند با اشاره به اینکه برخی از عوامل آموزشگاه‌ها و باشگاه‌های فوتبال با ساخت مستندهایی مثل رویای مسی مخالفت می‌کنند، گفت مافیای فوتبال اجازه ساخت...

برای ساخت مستندهای ورزشی، داستان خوب، مدیر خوب و بودجه خوب نداریم
15 آذر 1401

برای ساخت مستندهای ورزشی، داستان خوب، مدیر خوب و بودجه خوب نداریم

کارگردان مستندهای چیه این فوتبال و آن ده ثانیه گفت: با وجود سابقه‌ای که در ساخت آثار ورزشی دارم هیچ‌گاه نتوانستم با تیم‌های ملی همراه شوم و مستند بسازم؛...

نگاهی به اشتباهات عجیب داوری در فوتبال در مستند «دریبل»
14 آذر 1401

نگاهی به اشتباهات عجیب داوری در فوتبال در مستند «دریبل»

شبکه پرس تی‌ وی با پخش مستند دریبل (Dribble) اشتباهات داوری در بازی‌های جام جهانی فوتبال را زیر ذره‌بین برده است. به گزارش سایت خانه مستند و به نقل...

پوستر شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت، رونمایی شد
13 آذر 1401

پوستر شانزدهمین جشنواره سینما حقیقت، رونمایی شد

پوستر شانزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران سینما حقیقت توسط محمد حمیدی مقدم دبیر جشنواره و مهدی دوایی طراح پوستر و مدیر هنری این دوره رونمایی شد. به گزارش...