صفحه اصلی > اخبار
چرا سینمای مستند از خودش بیزار شده است؟!/ گفت وگو با «روبرت صافاریان» منتقد سینمایی و مستندساز
07 شهریور 1398

چرا سینمای مستند از خودش بیزار شده است؟!/ گفت وگو با «روبرت صافاریان» منتقد سینمایی و مستندساز

روبرت صافاریان درباره تاثیر تلویزیون در سطح سلیقه مخاطب بیان کرد که تلویزیون با نمایش مستندهای حرفه‌ای می‌تواند تاثیرگذار باشد.

به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از خبرگزاری مهر، روبرت صافاریان درباره این که شبکه مستند سیما چگونه می تواند در ارتقای کیفیت مستندسازی تاثیرگذار باشد، بیان کرد: شبکه مستند با نمایش فیلم‌های مستند حرفه ای که سلیقه‌ بیننده را بالا ببرد تاثیرگذار است چراکه مستند را بیش از هر چیز با تماشای فیلم مستند خوب می‌توان قدر نهاد.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا برگزاری جشنواره های تلویزیونی فیلم مستند با ماهیت هنری بودن فیلم مستند تناقض دارد یا خیر گفت: ماهیت فیلم مستند، هنری نیست بلکه حوزه ای بین هنر و روزنامه‌نگاری است. مستندهای هنری ناب، بسیار اندک‌اند و شاید تحت عنوان مستندهای تجربی، قابل‌طبقه‌بندی باشند. پس از این نظر هیچ مشکلی برای برگزاری جشنواره مستند تلویزیونی وجود ندارد. اما این نوع جشنواره به نظرم امر تازه‌ای است و در این چند دوره برگزاری آن، دوستان برگزارکننده احیاناً با مشکلات آن آشنا شده‌اند. با این حال بی‌سابقه بودن آن (تا آن جا که من می‌دانم. شاید هم مشابه‌های خارجی داشته باشد) دلیل نمی‌شود که ما آن را نیازماییم.

صافاریان درباره دغدغه این روزهای خود که پرسش هایی در حیطه سینمای مستند است عنوان کرد: مهم‌ترین پرسشی که این روزها ذهن مرا به خود مشغول کرده این است که انگار سینمای مستند از خودش بیزار شده است. در یک برنامه نمایش فیلم مستند که چند روز پیش شرکت کرده بودم، بسیاری از حضار مطرح می‌کردند که اصولاً اهمیتی ندارد اگر چیزهایی که در فیلم مستند می‌بینند واقعی نباشند، و اصولاً ساختگی و واقعی بودن آن‌چه بر پرده می‌گذرد مهم نیست. در کلاس‌های مستندسازی، هنرجوها از همان ابتدا می‌گویند که نمی‌خواهند در فیلم‌شان از مصاحبه استفاده کنند، نمی‌خواهند فیلم‌شان نریشن (گفتار متن) داشته باشد، می‌خواهند راجع به خود و مسائل شخصی خود فیلم بسازند.

این کارشناس سینمای مستند افزود: یعنی سینمای مستند هم در سطح روش‌های فیلمسازی و هم در تعریف اهداف، بیشتر از سنت‌ها و از ماهیت خودش دور می‌شود. اگر بپرسید این سنت چیست و این ماهیت کدام است، پاسخ من این است که توجه به واقعیات عینی و تلاش برای رسیدن به سطح عمیق‌تری از حقیقت از راه استفاده از متریال واقعی و تحقیق.

وی اضافه کرد: این بیزاری مستندسازان از مستندسازی، البته محصول یک فرهنگسازی نوشتاری است که دست کم دو سه دهه پیشینه دارد و در آن به سینمای مستند به عنوان هنر ناب بصری (آرت) نگاه می‌شود و «دراماتیزه» کردن را به معنی داستانی‌سازی هرچه بیشتر موضوع، تعریف می‌کند. همین طور محصول ادبیات انتقادی که مخدوش کردن مرز واقعی و داستانی یا واقعی و تخیلی را می‌ستاید و در نهایت آمال آن ماکیومنتری‌هایی هستند که در تلویزیون‌های عامه‌پسند خارجی رواج دارند و تقلب در اختلاط امر واقع و امر ساختگی را هنری والا تلقی می‌کنند. در این احوال هر فیلم مستند متینی که بر مبنای تحقیق ساخته می‌شود و می‌کوشد تصویری همه‌جانبه از موضوعش ارائه کند به عنوان مستند «تلویزیونی»، «گزارشی»، «معمولی» و «ژورنالیستی» نقد می‌شود و در بهترین حالت با اغماض، جایی در حاشیه‌ مستندهای داستانی (که به شبیه بودن‌شان به سینمای داستانی می‌بالند) و مستندهای هنری ناب، پیدا می‌کند.

صافاریان در پایان درباره چگونگی حل معضل درآمدزایی در سینمای مستند و همخوانی یا ناهمخوانی درآمدزایی با ماهیت سینمای مستند نیز اظهار کرد: درآمدزایی هیچ منافاتی با ماهیت سینمای مستند ندارد. تلویزیون جای نمایش فیلم مستند است، باید فیلم‌های مستند را بخرد یا با امکانات داخلی خود آن‌ها را تولید کند. در هر دو صورت، فیلم مستند مانند هر برنامه و فیلم دیگری که آنتن را پُر می‌کند هزینه‌ای دارد که کانال‌های تلویزیونی باید بپردازند.

جشنواره تلویزیونی مستند از ۱۵ تیر با پخش مستندهای پذیرفته شده در بخش مسابقه، کار خود را در شبکه مستند آغاز کرده و پخش این آثار تا اواخر شهریور ماه ادامه خواهد داشت. مراسم اختتامیه جشنواره مستند در مهر ماه برگزار خواهد شد.

روبرت صافاریان متولد سال ۱۳۳۳ در تهران و فارغ‌التحصیل رشته کارگردانی مدرسه عالی تلویزیون و سینما در سال ۱۳۵۳ و زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه پیام نور در سال ۱۳۷۴ است. صافاریان مدرس، منتقد، عکاس، نویسنده و مستندسازی است که در حوزه سینما و سینمای مستند فعالیت دارد. از او تألیفات و ترجمه های متعددی به چاپ رسیده است که کتاب مصاحبه در فیلم مستند (۱۳۸۹، نشر ساقی) از جمله تألیفات اوست. در حوزه سینمای مستند نیز فیلم هایی چون «وارونگی»، «جفت شیش»، «تهران در عکس»، «۱۴ آبان روز آتش»، «مسافران کناره خزر»، «تهران-شمال» و «گفتگو با انقلاب» را ساخته است.

جهت اطلاع سریع از آخرین اخبار مستند، به رسانه های اجتماعی خانه مستند بپیوندید:

نظرات کاربران

نظر خود را برای ما ارسال کنید:

خبرهای مشابه

شبکه فرانس 24 مستند چاقوی زنجان را می سازد
03 بهمن 1400

شبکه فرانس 24 مستند چاقوی زنجان را می سازد

مدیرکل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی زنجان گفت: «گروه مستندساز شبکه فرانس ۲۴ با همکاری معاونت صنایع‌دستی زنجان، مستندی از فن چاقوسازی سنتی در بازار تاریخی زنجان می‌سازد.» به...

مستندی درباره ارتباط نامتعارف ابراهیم گلستان و ژان لوک گدار
30 دی 1400

مستندی درباره ارتباط نامتعارف ابراهیم گلستان و ژان لوک گدار

مستند «جمعه می‌بینمت» که به چگونگی ارتباط نامتعارف میان ابراهیم گلستان و ژان لوک گدار پرداخته به زودی در جشنواره برلین رونمایی...

راهیابی مستند «به کدامین گناه» به جشنواره زنان ترکیه
29 دی 1400

راهیابی مستند «به کدامین گناه» به جشنواره زنان ترکیه

فیلم مستند « به کدامین گناه » به نویسندگی و کارگردانی «مریم ابراهیم وند» به بخش مستند پنجمین دوره «جشنواره بین المللی فیلم زنان» ترکیه راه...

تلاش های یک بانوی سرسخت گیلانی در مستند «سایه های سبز»
28 دی 1400

تلاش های یک بانوی سرسخت گیلانی در مستند «سایه های سبز»

مستند «سایه های سبز»، روایت زنان تلاشگر و کارآفرین گیلانی به کارگردانی «محسن جعفری راد» و تهیه کنندگی «عطا پناهی» در رشت اکران...

اسامی آثار مستند پذیرفته شده در چهلمین جشنواره فیلم فجر، اعلام شد
26 دی 1400

اسامی آثار مستند پذیرفته شده در چهلمین جشنواره فیلم فجر، اعلام شد

براساس اعلام دبیرخانه چهلمین جشنواره فیلم فجر و هیات انتخاب بخش مستند جشنواره چهلم، فیلم‌های راه یافته به بخش سینمای مستند این دوره جشنواره اعلام...

«بی بی» از مجموعه مستند «یکی از ما» برنده فانوس جشنواره عمار شد
25 دی 1400

«بی بی» از مجموعه مستند «یکی از ما» برنده فانوس جشنواره عمار شد

مستند یکی از ما 2 «بی بی» به کارگردانی امیر اطهر سهیلی و تهیه کنندگی عطا پناهی، برنده فانوس طلایی دوازدهمین جشنواره فیلم عمار شد. مراسم اختتامیه دوازدهمین جشنواره...

«شهر زیبای من» برنده پنجمین جشنواره بین المللی فیلم پرواز
25 دی 1400

«شهر زیبای من» برنده پنجمین جشنواره بین المللی فیلم پرواز

مستند «شهر زیبای من» به کارگردانی الهام آقالری و تهیه کنندگی عطا پناهی، از آثار خانه مستند، برنده دیپلم افتخار بخش مستند پنجمین جشنواره بین المللی فیلم پرواز...

واکنش ها به مستند «۷۲ ساعت» ادامه دارد
23 دی 1400

واکنش ها به مستند «۷۲ ساعت» ادامه دارد

با اکران مستند 72 ساعت در سایت های مختلف، واکنش ها به این مستند جذاب، همچنان ادامه...

داستان تلاش های حاج قاسم سلیمانی در کرمان و سیستان و بلوچستان/ یادداشتی بر مستند «آورتین»
21 دی 1400

داستان تلاش های حاج قاسم سلیمانی در کرمان و سیستان و بلوچستان/ یادداشتی بر مستند «آورتین»

مستند نیمه بلند «آورتین» به کارگردانی حسن وزیرزاده، مستندی درباره مسأله ناامنی در استان کرمان در اوایل دهه ی هفتاد می باشد. فیلم، راوی عملیات آورتین به فرماندهی حاج...

ماجرایی مشابه بمباران هیروشیما و ناکازاکی! / یادداشتی بر مستند «زندگی در آرشیو»
21 دی 1400

ماجرایی مشابه بمباران هیروشیما و ناکازاکی! / یادداشتی بر مستند «زندگی در آرشیو»

مستند زندگی در آرشیو به کارگردانی برهان احمدی، مستندی 43 دقیقه ای با موضوع قربانیان شیمیایی جنگ ایران و عراق است....

۶۰۰ هزار نفر؛ مخاطب مجازی مستند «۷۲ساعت»
21 دی 1400

۶۰۰ هزار نفر؛ مخاطب مجازی مستند «۷۲ساعت»

مستند سینمایی «۷۲ ساعت» توانست به آمار بیش از نیم میلیون مخاطب در پلتفرم‌های اینترنتی...

پرتعلیق و جذاب! / یادداشتی بر مستند «72 ساعت»
19 دی 1400

پرتعلیق و جذاب! / یادداشتی بر مستند «72 ساعت»

روایت و چیدمان مستندات فیلم «۷۲ ساعت» به‌گونه‌ای است که چه بخواهیم و چه نخواهیم ما را به سمت قضاوتی عادلانه و منصفانه درباره کشف یک جنایت ظالمانه...