چرا سینمای مستند از خودش بیزار شده است؟!/ گفت وگو با «روبرت صافاریان» منتقد سینمایی و مستندساز

صفحه اصلی > اخبار

چرا سینمای مستند از خودش بیزار شده است؟!/ گفت وگو با «روبرت صافاریان» منتقد سینمایی و مستندساز

چرا سینمای مستند از خودش بیزار شده است؟!/ گفت وگو با «روبرت صافاریان» منتقد سینمایی و مستندساز
07 شهریور 1398

روبرت صافاریان درباره تاثیر تلویزیون در سطح سلیقه مخاطب بیان کرد که تلویزیون با نمایش مستندهای حرفه‌ای می‌تواند تاثیرگذار باشد.

به گزارش سایت خانه مستند و به نقل از خبرگزاری مهر، روبرت صافاریان درباره این که شبکه مستند سیما چگونه می تواند در ارتقای کیفیت مستندسازی تاثیرگذار باشد، بیان کرد: شبکه مستند با نمایش فیلم‌های مستند حرفه ای که سلیقه‌ بیننده را بالا ببرد تاثیرگذار است چراکه مستند را بیش از هر چیز با تماشای فیلم مستند خوب می‌توان قدر نهاد.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا برگزاری جشنواره های تلویزیونی فیلم مستند با ماهیت هنری بودن فیلم مستند تناقض دارد یا خیر گفت: ماهیت فیلم مستند، هنری نیست بلکه حوزه ای بین هنر و روزنامه‌نگاری است. مستندهای هنری ناب، بسیار اندک‌اند و شاید تحت عنوان مستندهای تجربی، قابل‌طبقه‌بندی باشند. پس از این نظر هیچ مشکلی برای برگزاری جشنواره مستند تلویزیونی وجود ندارد. اما این نوع جشنواره به نظرم امر تازه‌ای است و در این چند دوره برگزاری آن، دوستان برگزارکننده احیاناً با مشکلات آن آشنا شده‌اند. با این حال بی‌سابقه بودن آن (تا آن جا که من می‌دانم. شاید هم مشابه‌های خارجی داشته باشد) دلیل نمی‌شود که ما آن را نیازماییم.

صافاریان درباره دغدغه این روزهای خود که پرسش هایی در حیطه سینمای مستند است عنوان کرد: مهم‌ترین پرسشی که این روزها ذهن مرا به خود مشغول کرده این است که انگار سینمای مستند از خودش بیزار شده است. در یک برنامه نمایش فیلم مستند که چند روز پیش شرکت کرده بودم، بسیاری از حضار مطرح می‌کردند که اصولاً اهمیتی ندارد اگر چیزهایی که در فیلم مستند می‌بینند واقعی نباشند، و اصولاً ساختگی و واقعی بودن آن‌چه بر پرده می‌گذرد مهم نیست. در کلاس‌های مستندسازی، هنرجوها از همان ابتدا می‌گویند که نمی‌خواهند در فیلم‌شان از مصاحبه استفاده کنند، نمی‌خواهند فیلم‌شان نریشن (گفتار متن) داشته باشد، می‌خواهند راجع به خود و مسائل شخصی خود فیلم بسازند.

این کارشناس سینمای مستند افزود: یعنی سینمای مستند هم در سطح روش‌های فیلمسازی و هم در تعریف اهداف، بیشتر از سنت‌ها و از ماهیت خودش دور می‌شود. اگر بپرسید این سنت چیست و این ماهیت کدام است، پاسخ من این است که توجه به واقعیات عینی و تلاش برای رسیدن به سطح عمیق‌تری از حقیقت از راه استفاده از متریال واقعی و تحقیق.

وی اضافه کرد: این بیزاری مستندسازان از مستندسازی، البته محصول یک فرهنگسازی نوشتاری است که دست کم دو سه دهه پیشینه دارد و در آن به سینمای مستند به عنوان هنر ناب بصری (آرت) نگاه می‌شود و «دراماتیزه» کردن را به معنی داستانی‌سازی هرچه بیشتر موضوع، تعریف می‌کند. همین طور محصول ادبیات انتقادی که مخدوش کردن مرز واقعی و داستانی یا واقعی و تخیلی را می‌ستاید و در نهایت آمال آن ماکیومنتری‌هایی هستند که در تلویزیون‌های عامه‌پسند خارجی رواج دارند و تقلب در اختلاط امر واقع و امر ساختگی را هنری والا تلقی می‌کنند. در این احوال هر فیلم مستند متینی که بر مبنای تحقیق ساخته می‌شود و می‌کوشد تصویری همه‌جانبه از موضوعش ارائه کند به عنوان مستند «تلویزیونی»، «گزارشی»، «معمولی» و «ژورنالیستی» نقد می‌شود و در بهترین حالت با اغماض، جایی در حاشیه‌ مستندهای داستانی (که به شبیه بودن‌شان به سینمای داستانی می‌بالند) و مستندهای هنری ناب، پیدا می‌کند.

صافاریان در پایان درباره چگونگی حل معضل درآمدزایی در سینمای مستند و همخوانی یا ناهمخوانی درآمدزایی با ماهیت سینمای مستند نیز اظهار کرد: درآمدزایی هیچ منافاتی با ماهیت سینمای مستند ندارد. تلویزیون جای نمایش فیلم مستند است، باید فیلم‌های مستند را بخرد یا با امکانات داخلی خود آن‌ها را تولید کند. در هر دو صورت، فیلم مستند مانند هر برنامه و فیلم دیگری که آنتن را پُر می‌کند هزینه‌ای دارد که کانال‌های تلویزیونی باید بپردازند.

جشنواره تلویزیونی مستند از ۱۵ تیر با پخش مستندهای پذیرفته شده در بخش مسابقه، کار خود را در شبکه مستند آغاز کرده و پخش این آثار تا اواخر شهریور ماه ادامه خواهد داشت. مراسم اختتامیه جشنواره مستند در مهر ماه برگزار خواهد شد.

روبرت صافاریان متولد سال ۱۳۳۳ در تهران و فارغ‌التحصیل رشته کارگردانی مدرسه عالی تلویزیون و سینما در سال ۱۳۵۳ و زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه پیام نور در سال ۱۳۷۴ است. صافاریان مدرس، منتقد، عکاس، نویسنده و مستندسازی است که در حوزه سینما و سینمای مستند فعالیت دارد. از او تألیفات و ترجمه های متعددی به چاپ رسیده است که کتاب مصاحبه در فیلم مستند (۱۳۸۹، نشر ساقی) از جمله تألیفات اوست. در حوزه سینمای مستند نیز فیلم هایی چون «وارونگی»، «جفت شیش»، «تهران در عکس»، «۱۴ آبان روز آتش»، «مسافران کناره خزر»، «تهران-شمال» و «گفتگو با انقلاب» را ساخته است.

جهت اطلاع سریع از آخرین اخبار مستند، به رسانه های اجتماعی خانه مستند بپیوندید:

نظرات کاربران

نظر خود را برای ما ارسال کنید:

خبرهای مشابه

تصویر تلاش های مدافعان سلامت در مجموعه مستند «وارث»
22 مرداد 1401

تصویر تلاش های مدافعان سلامت در مجموعه مستند «وارث»

فصل جدید مجموعه مستند «وارث» در ادامه فصل اول آن که محرم سال گذشته از شبکه دو سیما روانه آنتن شد از امروز شنبه ۲۲ مرداد در جدول پخش...

نگاهی به تحولات شغلی در مستند «آینده کار»
22 مرداد 1401

نگاهی به تحولات شغلی در مستند «آینده کار»

مجموعه مستند «آینده کار» برای نخستین بار از شنبه تا دوشنبه، ۲۲ تا ۲۴ مرداد ساعت ۲۲، از شبکه چهار سیما پخش می شود. ­به گزارش سایت خانه مستند...

مستند «هندِ دوستان» ارتباطِ معنوی مردم هند با امام حسین(ع)
19 مرداد 1401

مستند «هندِ دوستان» ارتباطِ معنوی مردم هند با امام حسین(ع)

مجموعه مستند هندِ دوستان در سه قسمت به ارتباط معنوی بین شیعیان، اهل سنت، هندوها و مردم و دولت هند با امام حسین(ع) و نفوذ فرهنگ عاشورا در عمق...

اکران آنلاین میزان مخاطبان مستند را افزایش داد
19 مرداد 1401

اکران آنلاین میزان مخاطبان مستند را افزایش داد

در این دوران که به نوعی بیماری کرونا کمتر شده است باید مثل گذشته فیلم بسازیم و فیلم‌هایمان را به جشنواره سینما حقیقت برسانیم. به گزارش سایت خانه مستند...

پخش مجموعه مستند «ایرانگرد» در شهریور ماه
18 مرداد 1401

پخش مجموعه مستند «ایرانگرد» در شهریور ماه

مجموعه مستند تلویزیونی «ایرانگرد» در ۲۶ قسمت‌ شهریور ماه امسال از شبکه یک سیما پخش خواهد شد. به گزارش سایت خانه مستند، به نقل از روابط عمومی صداوسیما، فصل...

شهید حججی از نگاه اهالی هنر در مستند «جان»
18 مرداد 1401

شهید حججی از نگاه اهالی هنر در مستند «جان»

مستند «جان» با محوریت نحوه تبادل پیکر مطهر شهید حججی و بازتاب شهادت یک جوانمرد در میان اهالی هنر امروز ساعت ۱۸:۰۰ از شبکه دو پخش خواهد شد. مستند...

مستند «صد سال تنهایی» در شبکه مستند
18 مرداد 1401

مستند «صد سال تنهایی» در شبکه مستند

مستند «صد سال تنهایی» به تهیه کنندگی محمدعلی فارسی و کارگردانی مهدی فارسی، پرتره‌ای از عبدالله والی «پدر اردوهای جهادی» سه ‌شنبه ۱۸ مرداد ساعت ۲۱ از شبکه مستند...

راه یابی مستند «روزهای بی خبری» به جشنواره برزیل به عنوان تنها نماینده سینمای ایران
12 مرداد 1401

راه یابی مستند «روزهای بی خبری» به جشنواره برزیل به عنوان تنها نماینده سینمای ایران

مستند «روزهای بی خبری»، به کارگردانی ابوالفضل تاجیک و تهیه کنندگی مهدی مطهر، به جشنواره برزیلی Cinema Urbana راه یافت. مستند روزهای بی خبری، روایتگر سرگذشت علی محمد، پیرمرد...

نقد و بررسی مستندهای جشنواره عمار در «راه نما»
10 مرداد 1401

نقد و بررسی مستندهای جشنواره عمار در «راه نما»

به گزارش سایت خانه مستند به نقل از عمارفیلم، اولین شماره نشریه «راه‌نما» که به نقد و بررسی مستند‌های حضوریافته در دوازدهمین دوره جشنواره مردمی فیلم عمار پرداخته است،...